Đề Hậu (Nguyễn Văn Hậu) – Người phó tướng quả cảm cùng Đề Thám giữ vững đồn Hố Chuối

Đề Hậu là vị tướng dạn dày kinh nghiệm trận mạc, được Hoàng Hoa Thám tin cậy giao chỉ huy cụm công sự phòng thủ Hố Chuối – vị trí phòng thủ hiểm yếu bậc nhất của đại ngàn Yên Thế. Ông nổi tiếng với biệt tài sử dụng địa hình hầm hào chông bẫy liên hoàn và nghệ thuật bắn tỉa súng kíp chuẩn xác.

Năm 1890, khi tướng viễn chinh Pháp Godin mang hàng ngàn quân chính quy có đại bác yểm trợ tấn công vào đồn Hố Chuối, Đề Hậu đã chỉ huy nghĩa binh kiên cường bám trụ công sự, đẩy lùi hàng chục đợt công kích của lính lê dương, tiêu diệt nhiều sĩ quan Pháp, buộc quân viễn chinh phải cay đắng rút lui. Chiến thuật luồn sâu đánh úp ban đêm của ông đã làm quân giặc ăn không ngon, ngủ không yên mỗi khi hành quân qua vùng rừng núi Bắc Giang.

Trong đợt càn quét tổng lực của thực dân Pháp năm 1909 nhằm xóa sổ căn cứ Yên Thế, Đề Hậu đã kiên cường cùng toán quân cảm tử chặn hậu cho chủ tướng Đề Thám phá vòng vây. Trong trận kịch chiến tại rừng Nhã Nam, ông đã anh dũng hy sinh sau khi bắn hết những viên đạn cuối cùng, giữ trọn lời thề trung kiên với phong trào khởi nghĩa nông dân Yên Thế.