Đề Thám - anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Đề ThámĐề Thám, tên thường được biết đến của Hoàng Hoa Thám (khoảng 1858–1913), là một lãnh tụ kháng chiến nổi bật trong lịch sử Việt Nam thời kỳ đầu Pháp thuộc. Ông gắn liền với cuộc Khởi nghĩa Yên Thế, một phong trào chống thực dân Pháp kéo dài gần ba thập kỷ và được xem là một trong những cuộc khởi nghĩa bền bỉ nhất của giai đoạn này. Sự nghiệp và vai tròĐề Thám sinh với tên Trương Văn Thám; nhiều tài liệu cho biết ông về sau mang họ Hoàng và được biết đến với tên Hoàng Hoa Thám. Biệt hiệu "Đề Thám" bắt nguồn từ danh xưng Đề đốc, dù đây là danh hiệu ông sử dụng trong lực lượng nghĩa quân chứ không phải cấp bậc chính thức của triều Nguyễn. Ông nổi lên ở vùng Yên Thế (nay thuộc Bắc Giang), xây dựng căn cứ, tổ chức lực lượng và áp dụng các chiến thuật du kích để đối phó với quân Pháp. Khởi nghĩa Yên ThếTrong nhiều giai đoạn, nghĩa quân của Đề Thám vừa chiến đấu vừa có những thời kỳ đình chiến với chính quyền Pháp. Địa hình đồi núi và rừng rậm Yên Thế giúp lực lượng của ông duy trì sức kháng cự trong thời gian dài, khiến cuộc khởi nghĩa kéo dài từ cuối thế kỷ XIX đến năm 1913. Đây là một trong những phong trào chống Pháp có thời gian tồn tại lâu nhất ở Việt Nam. Cuối đời và di sảnNăm 1913, Đề Thám bị ám sát sau khi bị phản bội, đánh dấu sự chấm dứt của cuộc khởi nghĩa Yên Thế. Trong lịch sử Việt Nam, ông được ghi nhớ như một biểu tượng của tinh thần kháng chiến chống thực dân Pháp. Tên của ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình trên khắp cả nước, phản ánh sự ghi nhận lâu dài đối với vai trò lịch sử của ông. Dấu ấn lịch sửĐề Thám thường được gọi bằng danh xưng "Hùm thiêng Yên Thế", thể hiện sự kính trọng của nhiều thế hệ đối với khả năng chỉ huy và sức bền của phong trào do ông lãnh đạo. Hình ảnh và câu chuyện về ông cũng xuất hiện trong nhiều công trình nghiên cứu, văn học dân gian và tư liệu lịch sử về phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX.