Để tôi đưa anh đi đừng vượt biên nguy hiểm (Võ Văn Kiệt)
Để tôi đưa anh đi đừng vượt biên nguy hiểm (Võ Văn Kiệt)
Để tôi đưa anh đi đừng vượt biên nguy hiểm (Võ Văn Kiệt)
Những ai đã từng biết đến Võ Văn Kiệt, người chứng kiến một đội ngũ tri thức trước 1975 hăm hở ở Sài Gòn để rồi sau đó, lặng lẽ rời bỏ Sài Gòn, mới hiểu vì sau ông có thể để lại dấu ấn sâu đậm và được các bậc tri thức quý trọng.
Năm 1980, trong khi Giáo sư Chu Phạm Ngọc Sơn đang đi công tác ở Liên Xô, một người con của ông “vượt biên" không thành. Phải sống ở Sài Gòn thời ấy mới cảm nhận được sự dữ dội của hai từ “vượt biên”. Trở lại Sài Gòn, ông Kiệt nói với giáo sư Sơn: “Để cháu đi như vậy, có gì, tôi với anh có tội".
Vợ Giáo sư Chu Phạm Ngọc Sơn là một dược sĩ đang làm ở một bệnh viện lớn. Giải phóng, bà được xếp vào thành phần “bóc lột”, bị thay thế bởi một người yếu kém về chuyên môn. Con gái ông, sau này trở thành một bác sĩ giỏi ở Mỹ, những năm ấy, thi vào dự bị y khoa không đỗ. Cho dù giáo sư vẫn quyết tâm gắn bó với chế độ mới, lòng tin của vợ con ông vơi dần.
Biết chuyện, ông Võ Văn Kiệt thỉnh thoảng qua lại, trò chuyện với gia đình Giáo sư Chu Phạm Ngọc Sơn, nhưng ông nhận ra mình bất lực. Ông Kiệt nói với giáo sư Sơn: “Thôi, anh cứ để cho cô ấy và mấy cháu đi, đi chính thức. Bên đó, có điều kiện cho các cháu học hành. Sau này, nếu các cháu trở về thì tốt, nếu không, tôi với anh cũng được làm tròn bổn phận”.
Cũng trong những năm ấy, ông Kiệt cho gọi Tổng thư ký Hội Trí thực yêu nước Huỳnh Kim Báu lên dặn: “Anh nghe ngóng, anh em trí thức lỡ "đi", nếu có bị bắt ở đâu, anh phải đi lãnh về".
Ông Huỳnh Kim Báu nhớ lại: "Một lần, nhận được tin công an Bình Thuận bắt giam kỹ sư Dương Tấn Tước về tội vượt biên, ông Kiệt cấp giấy cho tôi, ra Bình Thuận “di án" về TP. Hồ Chí Minh thụ lý".
Ông Báu kể: “Khi bước vô trại giam, anh Tước thấy tôi, mừng quá định kêu lên, tôi phải giả vờ làm mặt lạnh, bước tới, còng tay anh Tước. Dọc đường, tôi cứ phải làm thinh mặc cho kỹ sư Dương Tấn Tước ngơ ngác. Qua khỏi Bình Thuận, tôi mới mở còng và giải thích”.
Đích thân ông Kiệt nhiều lần đến các trại giam để bảo lãnh các tri thức. Theo ông Phạm Văn Hùng và Nguyễn Văn Huấn, hai người giúp việc thân cận thời đó của ông, hình thức “xử lý” đối với những tri thức vượt biên của “anh Sáu Dân" là kêu tụi tôi đích thân đi làm lại hộ khẩu và sổ gạo cho họ. Một trong những trí thức mà ông Kiệt rất quý trọng là kỹ sư ngành dệt Phạm Văn Hai. Khi ông Hai vượt biên bị bắt, ông Kiệt vào trại giam nói: “Khi nào không ở lại được nữa hãy nói với tôi, anh đừng đi như thế, nguy hiểm lắm".
