Đêm 1/2/1954 – Khoảnh khắc làm nên lịch sử

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trời mưa lạnh giá, đường rừng trơn trượt. Đơn vị Đại đội 827 đang thực hiện nhiệm vụ kéo khẩu pháo cao xạ 37 mm ra khỏi trận địa theo lệnh mới của Bộ Chỉ huy chiến dịch. Con đường đi qua dốc Chuối gần Bản Chuối – một đoạn dốc nghiêng tới 70 độ, đường hẹp và cong nguy hiểm. Tô Vĩnh Diện cùng đồng chí Nguyễn Văn Chi phụ trách điều khiển càng pháo. Hàng trăm chiến sĩ kéo dây tời, hai người chuyên chèn bánh. Bất ngờ, quân Pháp từ Mường Thanh bắn pháo lên. Cả đơn vị phải nằm rạp. Đúng lúc đó, một sợi dây tời bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn hai tấn bắt đầu trượt xuống dốc với tốc độ ngày càng nhanh. Đồng chí Chi bị càng pháo hất xuống vực. Trong tích tắc, Tô Vĩnh Diện hô to: “Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!” rồi buông càng phía trong, lao sang phía ngoài, lấy thân mình ghì chặt vào càng pháo, một chân đạp vào gốc cây, cố gắng đẩy hướng càng đâm vào vách núi. Pháo bị chặn lại, nghiêng tựa vào sườn núi. Nhưng bánh xe nặng nề đã đè lên người anh. Khi đồng đội kéo anh ra, anh chỉ kịp hỏi: “Pháo có việc gì không anh em?” rồi trút hơi thở cuối cùng. Khoảnh khắc ấy diễn ra khoảng 2 giờ 30 phút sáng. Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện đã cứu được khẩu pháo quý giá, đồng thời trở thành ngọn lửa thắp sáng tinh thần quyết chiến, quyết thắng của toàn mặt trận Điện Biên Phủ. Đêm ấy, lịch sử đã ghi nhận một hành động anh hùng bất tử. Tấm gương của anh đã cổ vũ mạnh mẽ toàn đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ kéo pháo, góp phần làm nên chiến thắng lịch sử sau đó.