ĐÊM 8 THÁNG 3 - ĐỒNG ĐỘI TRỞ LẠI

Ngày 5 tháng 3 năm 1979, trận chiến ở Lũng Làn để lại một mất mát đặc biệt nặng nề.

Trong cùng một ngày, Đồn trưởng Lộc Viễn Tài và Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm đều hy sinh. Nhiều cán bộ, chiến sĩ khác cũng thương vong. Trước sức ép của đối phương, lực lượng còn lại của đồn phải phá vây, rút khỏi khu vực doanh trại.

Nhưng khi những người sống sót rời khỏi trận địa, đồng đội của họ vẫn còn nằm lại phía sau.

Khu vực Lũng Làn lúc ấy chưa an toàn. Lực lượng đối phương vẫn còn đóng giữ, nên việc quay trở lại tìm kiếm những người hy sinh là vô cùng nguy hiểm.

Ba ngày trôi qua.

Đêm 8 tháng 3 năm 1979, hai người lính quyết định trở lại.

Một người là Nguyễn Vũ Dương.

Người còn lại là chiến sĩ Âu Tiến Dũng.

Theo lời kể của Nguyễn Vũ Dương được Báo Thanh Niên ghi lại, hai người bí mật bò vào khu vực đồn.

Họ trở lại nơi mà chỉ ba ngày trước còn là chiến trường.

Mục đích của chuyến đi ấy là tìm đồng đội.

Trong lần trở lại này, Nguyễn Vũ Dương và Âu Tiến Dũng tìm thấy thi hài Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm.

Người Phó Đồn trưởng đã hy sinh trong ngày 5/3 khi ở lại chặn đánh, nghi binh để lực lượng của đơn vị phá vây rút lên điểm cao 1379.

Hai người đưa thi hài đồng đội ra ngoài.

Nhưng vẫn còn một người họ chưa tìm thấy.

Đồn trưởng Lộc Viễn Tài.

Ông đã rời đồn cùng Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương đi chi viện trong ngày 5/3. Khi tổ ba người bị đối phương bao vây, ông ra lệnh cho hai chiến sĩ rút về phía sau, còn mình ở lại tiếp tục chiến đấu.

Hòa và Phương trở về.

Lộc Viễn Tài thì nằm lại nơi trận địa.

Trong đêm 8/3, Nguyễn Vũ Dương và Âu Tiến Dũng chưa thể tìm thấy ông.

Hai người phải rời khu vực.

Nhưng việc tìm kiếm không dừng lại ở đó.

Hơn chục ngày sau, khi lực lượng tăng viện đã lên tới nơi và tình hình chiến trường có sự thay đổi, những người lính lại tiếp tục tìm kiếm đồng đội.

Lần này, họ tìm Lộc Viễn Tài.

Không biết chính xác ông nằm ở vị trí nào, việc tìm kiếm phải tiến hành trên khu vực trận địa rộng và hiểm trở.

Nguyễn Vũ Dương sau này chỉ kể lại bằng một câu rất giản dị:

“Đi tìm mãi...”

Hai chữ “mãi” ấy cho thấy cuộc tìm kiếm không hề dễ dàng.

Họ tiếp tục đi.

Qua những vị trí từng xảy ra chiến đấu.

Qua những sườn núi và chân đồi.

Cho đến khi cuối cùng, đồng đội tìm thấy thi hài Đồn trưởng Lộc Viễn Tài nằm dưới chân đồi.

Người chỉ huy đã được tìm thấy.

Đối với những người lính sống sót sau trận chiến, có lẽ đến lúc ấy một phần nhiệm vụ của họ mới thực sự hoàn thành.

Câu chuyện về đêm 8/3 và những ngày tìm kiếm sau đó không có những trận đánh lớn.

Không có những mệnh lệnh chiến đấu.

Cũng không cần thêm bất cứ tình tiết nào để làm câu chuyện trở nên xúc động hơn.

Chỉ riêng một sự việc đã đủ nói lên tất cả:

Khi khu vực Lũng Làn vẫn còn nguy hiểm, những người lính đã quay trở lại để tìm đồng đội của mình.

Ngày 8/3, Nguyễn Vũ Dương và Âu Tiến Dũng trở lại tìm Nguyễn Hồng Cẩm và Lộc Viễn Tài.

Họ tìm được người Phó Đồn trưởng.

Chưa tìm thấy người Đồn trưởng, họ lại tiếp tục tìm vào những ngày sau.

Bởi đối với những người lính Lũng Làn, trận đánh có thể đã kết thúc, nhưng đồng đội còn nằm lại thì họ chưa thể bỏ lại phía sau.

Nhiều năm sau, Nguyễn Vũ Dương vẫn nhớ chuyến trở lại ấy.

Ông là một trong những người trực tiếp tham gia chiến đấu tại Lũng Làn, cũng là người lưu giữ nhiều chi tiết về những ngày trước và trong trận chiến. Nhưng ký ức của ông không chỉ dừng lại ở tiếng súng.

Nó còn có một đêm tháng Ba, khi hai người lính tìm cách trở lại nơi đối phương vẫn còn hiện diện để tìm những người đã ngã xuống.

Và có những ngày sau đó, khi họ “đi tìm mãi” giữa vùng núi cho đến khi tìm thấy người Đồn trưởng.

Câu chuyện ấy giúp chúng ta nhìn thấy một phần khác của chiến tranh.

Sau mỗi trận đánh không chỉ có người thắng, người thua hay những con số thương vong.

Còn có những người sống sót quay trở lại.

Họ tìm từng người đồng đội.

Đưa những người đã hy sinh ra khỏi chiến trường.

Và mang ký ức về họ đi suốt phần đời còn lại.

Đêm 8/3/1979 vì thế trở thành một mảnh ký ức đặc biệt của Lũng Làn.

Không phải ký ức về một cuộc tiến công.

Mà là ký ức về những người lính trở lại chiến trường để tìm đồng đội của mình.