Đêm bắn rơi "pháo đài bay" B-52
Đêm 27 tháng 12 năm 1972, trong Chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không", phi công Phạm Tuân đã lái máy bay MiG-21 xuất kích đánh chặn đội hình máy bay ném bom B-52 của Hoa Kỳ. Ông là một trong những phi công đầu tiên của Việt Nam lập chiến công bắn rơi B-52 trên bầu trời Hà Nội. Sau này, trong nhiều cuộc phỏng vấn và hồi ký, ông đã kể lại khoảnh khắc sinh tử ấy
Cuối tháng 12 năm 1972, bầu trời Hà Nội đỏ rực bởi những đợt ném bom dữ dội của máy bay B-52. Tiếng còi báo động vang lên nhiều lần trong ngày, còn ban đêm bầu trời sáng rực bởi lửa đạn phòng không.
Tối 27 tháng 12, Phạm Tuân nhận lệnh xuất kích. Ông hiểu rằng nhiệm vụ lần này đặc biệt nguy hiểm. Máy bay B-52 luôn được nhiều tiêm kích hộ tống và được bảo vệ bởi hệ thống gây nhiễu điện tử rất mạnh, khiến việc phát hiện và tiếp cận mục tiêu vô cùng khó khăn.
Theo lời kể của ông, khi đưa chiếc MiG-21 lên độ cao chiến đấu, ông gần như chỉ nhìn thấy ánh sáng mờ của đội hình địch trong màn đêm. Ông bình tĩnh tiếp cận từ phía sau, chờ đến khoảng cách thích hợp mới phóng tên lửa.
Sau khi tên lửa rời bệ phóng, ông lập tức cơ động thoát ly vì biết rằng chỉ chậm vài giây, chiếc MiG-21 có thể trở thành mục tiêu của máy bay hộ tống hoặc bị cuốn vào vùng nổ. Ít phút sau, từ phía sau lưng, ông nhìn thấy một quầng lửa lớn bùng lên trên bầu trời. Qua sở chỉ huy, ông được thông báo mục tiêu đã bị tiêu diệt.
Trở về sân bay an toàn, Phạm Tuân mới có thời gian nghĩ đến những giây phút vừa trải qua. Ông từng chia sẻ rằng trong khi làm nhiệm vụ, người phi công không có thời gian để sợ hãi. Điều quan trọng nhất là hoàn thành nhiệm vụ và trở về nếu còn có thể.
Nhiều năm sau, mỗi khi nhắc lại trận đánh ấy, ông luôn dành sự kính trọng cho những đồng đội đã chiến đấu trong Chiến dịch "Điện Biên Phủ trên không", từ lực lượng radar, phòng không, kỹ thuật đến những phi công không trở về sau mỗi lần cất cánh. Ông cho rằng chiến công không phải của riêng một cá nhân mà là kết quả của sự phối hợp và hy sinh của rất nhiều con người.
Đối với Phạm Tuân, ký ức về đêm 27 tháng 12 năm 1972 không chỉ là một chiến công quân sự mà còn là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình. Ông nhiều lần chia sẻ rằng chiến tranh luôn để lại mất mát cho mọi phía, và điều đáng quý nhất của ngày hôm nay là các thế hệ trẻ được sống trong một đất nước hòa bình để học tập, lao động và xây dựng tương lai.



