ĐÊM BIÊN GIỚI AN PHÚ KHÔNG NGỦ
Đối với cụ Trần Văn Nam (ngụ huyện biên giới An Phú), vùng đất đầu nguồn nơi dòng sông Mekong chảy vào đất Việt luôn mang một vẻ đẹp bình yên. Thế nhưng, trong suốt cuộc đời mình, cụ Nam bảo không có một đêm nào đẹp và lung linh bằng đêm 30/4/1975 – cái đêm mà cả vùng biên thùy sầm uất ngập trong biển hoa, ánh đuốc và những giọt nước mắt hạnh phúc của ngày non sông thống nhất.
Thời bấy giờ, An Phú là vùng phên dậu hiểm yếu, nơi đan xen sinh sống của ba cộng đồng dân tộc Kinh, Chăm và Khmer. Địch đánh phá, càn quét và lập đồn bốt dày đặc dọc biên giới nhằm ngăn chặn sự chi viện của cách mạng. Sống dưới gọng kìm kìm kẹp của địch, người dân nơi đây vẫn một lòng hướng về cụ Hồ, về ngày giải phóng.
Cụ Nam nhớ lại, trưa ngày 30/4, khi chiếc radio cũ kỹ trong xóm phát đi lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện của chính quyền Sài Gòn, không ai bảo ai, cả xóm nhỏ vùng biên bỗng chốc lặng đi trong vài giây vì ngỡ ngàng, rồi tất cả đồng loạt vỡ òa trong những tiếng reo hò khản cổ.
Ngay khi bóng tối vừa buông xuống, một khung cảnh kỳ diệu chưa từng có đã diễn ra. Cụ Nam cùng người dân trong xóm hối hả chạy về nhà lục tìm dưới đáy những bồ lúa sâu, gỡ từng tấm vách lá mật đạo để lấy ra những lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam nửa đỏ nửa xanh, có ngôi sao vàng rực rỡ ở giữa. Đó là những lá cờ được các má, các chị âm thầm đi chợ gom từng mảnh vải vụn, thức thâu đêm cắt may rồi giấu kỹ từ nhiều tháng trước, chờ đợi đúng ngày này để tung bay.
Đêm đó, An Phú hoàn toàn không ngủ. Sông biên giới vốn lạnh lẽo, tối tăm hằng đêm vì lệnh giới nghiêm, nay bỗng chốc biến thành một dòng sông lửa khổng lồ.
Hàng ngàn ngọn đuốc lá dừa, đuốc dầu sáp được thắp lên sáng rực, soi rõ những khuôn mặt rạng ngời hạnh phúc. Những người đàn ông Kinh lực điền, những cô gái Khmer mặc xà-rông rực rỡ, những cụ già người Chăm quấn khăn Krama trắng... tất cả ùa ra đường, tràn xuống các bến sông. Họ ôm chầm lấy nhau, tay bắt mặt mừng, quên đi mọi nhọc nhằn, sợ hãi của những năm tháng thanh xuân bị kìm kẹp.
Dưới ánh đuốc bập bùng soi bóng xuống dòng nước phù sa, những chiếc ghe, chiếc xuồng ba lá chở đầy người Kinh, Chăm, Khmer nối đuôi nhau di chuyển dọc lòng sông, reo hò vang dội để chào đón bước chân của những đoàn quân giải phóng đang tiến vào thị tứ. Những bát nước thốt nốt ngọt lịm, những chiếc bánh Nam-pơ-răng, bánh tằm được bà con trao tận tay những người lính trẻ vừa buông báng súng.
"Hơn nửa thế kỷ sống trên đời, tôi chưa bao giờ thấy một đêm nào dài và vui đến thế. Giặc giã tan rồi, từ nay người Kinh, người Chăm, người Khmer không còn phải lo bom đạn, được tự do làm ăn trên mảnh đất cha ông. Đêm đó, ánh đuốc soi sáng cả dòng sông và soi sáng cả tương lai của vùng biên thùy này" – cụ Nam xúc động hồi tưởng, ánh mắt rực sáng như chính ngọn đuốc đêm ba mươi tháng Tư năm ấy.
