ĐÊM CUỐI CÙNG TRƯỚC KHI VƯỢT SÔNG THẠCH HÃN Thông tin nhân chứng: Nguyễn Viết Hải – Sinh năm 1953 – Quê quán: Thôn Kha Lý, xã Bắc Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên Mô tả ngắn nội dung:

Đêm ấy, sông Thạch Hãn không ồn ào như những ngày khác. Nước trôi lặng lẽ, đen sẫm dưới bầu trời không trăng, chỉ thỉnh thoảng ánh lên một vệt sáng yếu ớt khi pháo sáng từ phía địch bắn lên rồi tắt lịm. Ông nằm ép mình sát bờ đất ẩm, chiếc ba lô mỏng làm gối, khẩu súng đặt ngang ngực. Đó là đêm cuối cùng trước khi đơn vị ông vượt sông để vào Thành cổ Quảng Trị.

Ông khi ấy vừa tròn mười chín tuổi.

Không ai trong tiểu đội nói ra, nhưng tất cả đều hiểu: qua được con sông này, chưa chắc có ngày trở lại. Thạch Hãn mùa hè nước lớn, dòng chảy xiết, mà bên kia là địa ngục thực sự. Bao nhiêu đơn vị đã vượt sông rồi… không còn ai quay về đủ mặt.

Gió từ mặt sông thổi lên mang theo mùi bùn, mùi rong rêu ngai ngái, quyện với mùi thuốc súng còn vương trong không khí. Ông nghe rõ nhịp tim mình đập trong lồng ngực, từng nhịp một, nặng nề và dồn dập. Lần đầu tiên trong đời người lính, ông thấy thời gian trôi chậm đến thế.

Thằng Tùng nằm cạnh ông, quay sang thì thào:
– Hải này, mày có sợ không?

Ông không trả lời ngay. Không phải vì không nghe, mà vì không biết trả lời thế nào. Sợ à? Có chứ. Sợ đến lạnh sống lưng. Nhưng nói ra thì khác nào tự làm mình yếu đi.

– Tao… chỉ nghĩ đến mẹ tao ở nhà thôi – ông nói khẽ.

Tùng cười, một nụ cười rất nhẹ:
– Tao thì nghĩ đến con trâu nhà tao. Không biết vụ này ai cày.

Cả hai im lặng. Trong chiến tranh, người ta hay nói những chuyện rất đời như thế. Không phải để đùa, mà để níu lấy cái gì đó thuộc về sự sống.

Chỉ huy đi dọc tuyến, dặn dò từng tổ. Giọng anh khàn đi vì nhiều ngày không ngủ:
– Qua sông là tuyệt đối giữ đội hình. Bơi im lặng. Nếu bị lộ, ưu tiên hoàn thành nhiệm vụ.

Không ai hỏi lại. Câu “ưu tiên hoàn thành nhiệm vụ” nghĩa là gì, ai cũng hiểu.

Ông móc trong túi áo ra mảnh giấy đã nhàu. Đó là lá thư ông viết dở mấy hôm trước, chưa kịp gửi. Trong ánh sáng leo lét của pháo sáng xa xa, ông đọc lại từng dòng: “Mẹ ơi, nếu con không về…”. Ông gấp lại, nhét sâu vào ngực áo. Không phải để gửi. Là để nếu hy sinh, ai đó tìm thấy, mẹ ông sẽ biết con trai bà đã nghĩ gì trong giây phút cuối.

Đêm yên đến mức ông nghe rõ tiếng nước vỗ nhẹ vào bờ, nghe cả tiếng thở của những người nằm quanh mình. Mỗi hơi thở là một sinh mệnh đang bám chặt lấy sự sống.

Trước giờ xuất phát, cả tiểu đội ngồi dậy. Không ai nói lời từ biệt. Họ chỉ nhìn nhau, rất lâu. Trong ánh mắt ấy có đủ mọi thứ: sợ hãi, quyết tâm, thương yêu, và cả sự chấp nhận.

Khi chân ông chạm vào dòng nước lạnh buốt, ông rùng mình. Nước sông Thạch Hãn như muốn kéo cả thân người xuống. Ông cắn răng, bám theo dây dẫn, từng nhịp bơi chậm rãi. Phía sau, đồng đội nối nhau thành một hàng dài.

Giữa dòng, một loạt pháo sáng bắn lên. Mặt sông bỗng sáng trưng. Tim ông thắt lại. Nhưng rồi ánh sáng tắt, đêm lại nuốt chửng tất cả.

Ông không biết đêm ấy ai sẽ sống, ai sẽ chết. Chỉ biết rằng, khoảnh khắc đặt chân xuống sông Thạch Hãn, ông đã gửi lại sau lưng tuổi trẻ của mình.