ĐÊM CUỐI TRƯỚC NGÀY GIẢI PHÓNG ĐÀ LẠT
Những ngày cuối tháng 3 năm 1975, Đà Lạt đứng trước một bước ngoặt lịch sử. Sau nhiều năm chiến tranh, lực lượng cách mạng đã áp sát thành phố. Bên trong nội thành, các cơ sở cách mạng và lực lượng biệt động âm thầm chuẩn bị cho thời khắc quyết định.
Đêm xuống, đường phố Đà Lạt vẫn có vẻ bình thường. Nhưng phía sau những cánh cửa đóng kín, nhiều người đang chờ đợi tín hiệu. Những cán bộ, cơ sở cách mạng đã hoạt động bí mật suốt nhiều năm bắt đầu liên lạc với nhau. Người dẫn đường, người chuẩn bị địa điểm, người nắm tình hình các vị trí của đối phương.
Trong suốt cuộc kháng chiến, Đà Lạt đã hình thành nhiều “lõm chính trị” ngay giữa lòng thành phố. Đó là những cơ sở bí mật nơi cán bộ và lực lượng cách mạng có thể ẩn náu, liên lạc và tổ chức hoạt động. Đến những ngày cuối cùng, mạng lưới ấy trở thành một phần quan trọng giúp quân giải phóng tiến vào thành phố.
Sáng 3 tháng 4 năm 1975, thời khắc lịch sử đã đến.
Các cánh quân tiến vào Đà Lạt. Những lực lượng cách mạng hoạt động trong thành phố phối hợp với bộ đội từ bên ngoài, nhanh chóng chiếm giữ những vị trí quan trọng. Bộ máy chính quyền cũ từng bước tan rã.
Sau hơn hai mươi năm chiến tranh, Đà Lạt được giải phóng.
Những con đường từng chứng kiến các cuộc truy bắt, những căn nhà từng là nơi che giấu cán bộ và những cơ sở bí mật giữa lòng thành phố giờ đây bước vào một ngày hoàn toàn khác.
Không còn tiếng súng.
Không còn những cuộc chạy trốn trong đêm.
Người dân bắt đầu đổ ra đường. Một thành phố từng trải qua những năm tháng khốc liệt đã bước sang thời kỳ hòa bình.
Nhìn lại chặng đường ấy, quân và dân Đà Lạt đã phải trả giá bằng rất nhiều mất mát. Hơn 733 liệt sĩ đã hy sinh, 323 thương binh và hơn 1.100 cán bộ, đồng bào từng bị bắt, tra tấn, tù đày. Những con số ấy cho thấy phía sau ngày giải phóng bình yên là biết bao cuộc đời đã bị chiến tranh lấy đi một phần tuổi trẻ.
Ngày 3 tháng 4 năm ấy, Đà Lạt không chỉ đón một ngày mới.
Đó là ngày những người từng sống trong chiến tranh được nhìn thấy thành phố của mình bước vào hòa bình.
Và có lẽ, giữa dòng người hôm ấy, vẫn có những người lặng lẽ nhớ đến những đồng đội đã không thể chờ đến ngày này.
Họ đã chiến đấu để được nhìn thấy Đà Lạt tự do. Nhưng nhiều người trong số họ đã nằm lại trước khi bình minh ấy đến.
