Đêm đào chiến hào dưới pháo sáng

Đêm xuống trên chiến trường Điện Biên Phủ.

Sau những ngọn núi xa, bầu trời thỉnh thoảng lại sáng lên bởi những quả pháo sáng. Ánh sáng trắng từ trên cao phủ xuống mặt đất, làm những vạt rừng, những con đường và cả những người lính đang làm nhiệm vụ hiện ra trong chốc lát.

Rồi ánh sáng tắt.

Màn đêm lại phủ xuống.

Trong bóng tối ấy, những người lính công binh và bộ binh vẫn tiếp tục công việc.

Họ đào chiến hào.

Cuốc được đưa xuống đất.

Xẻng xúc từng lớp đất.

Đất được chuyển ra phía sau.

Công việc phải làm nhanh nhưng không được gây tiếng động quá lớn.

Một chiến sĩ trẻ chống cuốc xuống đất, thở dốc.

Người đồng đội bên cạnh nói nhỏ:

– Mệt rồi à?

– Hơi mệt.

– Nghỉ một chút đi.

Anh lắc đầu:

– Còn phải làm xong đoạn này.

Người đồng đội nhìn xuống đường hào đang dần hình thành.

– Cứ từng đoạn một. Rồi sẽ xong.

Hai người lại tiếp tục.

Đêm ấy, nhiệm vụ của đơn vị là đào thêm một đoạn giao thông hào để tiến gần hơn về phía trận địa.

Mỗi mét hào hoàn thành sẽ giúp bộ đội có thêm vị trí cơ động và che chắn.

Nhưng công việc không hề đơn giản.

Đất cứng.

Nhiều chỗ gặp rễ cây.

Có chỗ phải đào qua lớp đất đá.

Lính công binh đi trước xác định hướng.

Bộ binh phối hợp vận chuyển đất và chuẩn bị vị trí.

Mọi người chia nhau từng phần việc.

Không ai đứng ngoài.

Một tiếng động từ xa vọng lại.

Tất cả tạm dừng.

Người phụ trách ra hiệu im lặng.

Không ai nói.

Một lúc sau, khi tình hình yên trở lại, tiếng cuốc lại vang lên rất khẽ.

Cạch.

Cạch.

Cạch.

Những âm thanh nhỏ bé ấy nối nhau giữa đêm.

Bỗng bầu trời sáng lên.

Một quả pháo sáng được bắn lên.

Ánh sáng trắng phủ xuống chiến trường.

Những người lính lập tức cúi thấp người.

Có người ép sát xuống thành hào.

Có người đứng im bên dụng cụ.

Ánh sáng chỉ kéo dài trong một khoảng thời gian ngắn.

Rồi tắt.

Bóng tối trở lại.

Người chiến sĩ trẻ thở ra:

– Tưởng bị phát hiện.

Người bên cạnh đáp:

– Bình tĩnh. Làm tiếp.

Không ai nói thêm.

Họ lại đào.

Đêm càng về khuya, mồ hôi càng nhiều.

Áo quần lấm đất.

Bàn tay chai sần.

Có người bị phồng rộp nhưng vẫn tiếp tục làm.

Một chiến sĩ trẻ đặt cuốc xuống, nhìn đoạn hào phía trước.

– Chúng ta đào được bao nhiêu rồi?

Người phụ trách nhìn đồng hồ:

– Gần xong.

Anh lính nhìn lên bầu trời:

– Vậy cố thêm một chút.

Mọi người lại cúi xuống.

Một người đào.

Một người xúc.

Hai người chuyển đất.

Người khác kiểm tra độ sâu.

Công việc diễn ra trong im lặng.

Không có những lời hô vang.

Chỉ có tiếng cuốc, tiếng xẻng và tiếng bước chân.

Đến gần sáng, đoạn hào cuối cùng cũng hoàn thành.

Người phụ trách đi dọc theo đường hào, kiểm tra từng vị trí.

– Được rồi.

Mọi người ngồi xuống ngay bên thành hào.

Có người uống nước.

Có người tựa lưng vào đất và nhắm mắt.

Một chiến sĩ nói:

– Đêm nay dài thật.

Người bên cạnh cười:

– Nhưng rồi cũng sáng.

Phía đông bắt đầu xuất hiện một màu sáng nhạt.

Sương vẫn còn phủ trên mặt đất.

Những người lính nhìn lại đoạn chiến hào vừa hoàn thành.

Chỉ vài giờ trước, nơi đây còn là một khoảng đất chưa được khai phá.

Giờ đã trở thành một phần của hệ thống trận địa.

Một người lấy tay phủi đất trên chiếc cuốc.

– Nghỉ một lát rồi chuẩn bị nhiệm vụ tiếp.

Không ai than phiền.

Họ đã quen với những đêm như thế.

Những đêm mà giấc ngủ chỉ kéo dài được vài giờ.

Những đêm mà công việc phải hoàn thành dù trời mưa hay có ánh pháo sáng trên đầu.

Những đêm mà người lính hiểu rằng mỗi đoạn hào được đào xong đều có ý nghĩa đối với những người sẽ chiến đấu ở phía trước.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, hệ thống giao thông hào được xây dựng ngày càng phát triển, giúp quân đội ta từng bước áp sát các vị trí của quân Pháp và tạo điều kiện cho việc bao vây, tiến công tập đoàn cứ điểm.

Đằng sau những đường hào ấy là công sức của rất nhiều người.

Có những người đào đất.

Có người vận chuyển đất đá.

Có người làm công sự.

Có người bảo đảm lương thực.

Có người sửa đường.

Không phải tất cả đều được lịch sử gọi tên.

Nhưng những đường hào họ đào trong đêm đã trở thành một phần của chiến trường Điện Biên Phủ.

Nhiều năm sau, một người lính già từng tham gia chiến dịch kể lại:

– Ban ngày đã vất vả. Nhưng những đêm đào hào mới thật sự khó quên.

Người nghe hỏi:

– Bác nhớ điều gì nhất?

Ông cười:

– Nhớ tiếng cuốc.

– Tiếng cuốc?

– Ừ. Trong bóng tối, nghe tiếng cuốc của người bên cạnh là biết mình không làm việc một mình.

Ông dừng lại một lúc rồi nói:

– Có những đêm chẳng ai nói gì. Nhưng cứ nghe tiếng cuốc cạch, cạch bên cạnh là thấy yên tâm.

Ngoài trời, đêm đã qua từ lâu.

Nhưng trong ký ức của người lính già, những âm thanh ấy vẫn còn.

Cạch.

Cạch.

Cạch.

Tiếng cuốc của một đêm giữa chiến trường.

Tiếng của những người lính âm thầm đào từng mét chiến hào dưới ánh pháo sáng, góp phần tạo nên thế trận bao vây và tiến công tại Điện Biên Phủ.

Và khi bình minh lên, họ đứng dậy, phủi đất trên áo, nhìn đoạn hào đã hoàn thành rồi tiếp tục công việc của ngày mới.

Không có tiếng vỗ tay.

Không có lời ca ngợi.

Chỉ có những người lính lặng lẽ làm phần việc của mình.

Nhưng chính những công việc âm thầm ấy đã góp phần làm nên lịch sử của một chiến dịch lớn.