ĐÊM ĐẦU TIÊN NGHE TIẾNG SÚNG Ở BIÊN GIỚI

Ông Bùi Văn Chốn nhớ rất rõ đêm đó. Không phải vì tiếng súng nổ to nhất, cũng không phải vì đó là trận đánh ác liệt nhất. Đó là đêm đầu tiên trong đời ông nghe tiếng súng của chiến tranh, ngay trước mặt mình, ở nơi gọi là biên giới.

Trước khi nhập ngũ, ông từng nghe nói về chiến tranh rất nhiều. Qua loa truyền thanh, qua lời kể của người đi trước, qua sách báo. Nhưng tất cả đều mơ hồ. Chiến tranh lúc ấy với ông chỉ là hai chữ xa xôi, chưa có hình hài, chưa có mùi khói, chưa có tiếng nổ.

Cho đến đêm đó.

Trời Cao Bằng tối rất nhanh. Mặt trời vừa khuất sau dãy núi thì màn đêm lập tức sập xuống như có ai kéo một tấm màn đen dày đặc. Đêm rừng không có ánh đèn, không có trăng rõ. Chỉ có gió rít khe khẽ và tiếng côn trùng rả rích nghe đến gai người.

Đó là đêm đầu tiên ông được phân công gác tiền tiêu. Một vị trí không xa đường biên. Người chỉ huy dặn rất ngắn gọn:
“Đêm nay chú ý. Có thể có động.”

Không ai giải thích “động” là thế nào. Ở chiến trường, người lính phải tự hiểu.

Ông đứng đó, tay nắm chặt khẩu súng. Tim đập nhanh hơn bình thường. Trong đầu, đủ thứ ý nghĩ vụn vặt hiện lên rồi tan biến. Ông cố tự trấn an mình: có đồng đội xung quanh, có chỉ huy, có công sự. Nhưng bóng tối khiến mọi thứ trở nên khác lạ.

Rồi tiếng súng vang lên.

Không phải một tiếng. Là một loạt, xé toạc màn đêm.

Âm thanh ấy không giống bất kỳ thứ gì ông từng nghe. Nó không giống tiếng pháo, không giống tiếng nổ trong diễn tập. Tiếng súng chiến tranh khô, sắc, gằn và lạnh. Nó như đâm thẳng vào tai, rồi xuyên sâu vào lồng ngực.

Trong khoảnh khắc đầu tiên, ông đứng sững lại.

Toàn thân cứng đờ.

Ông không nhớ mình đã thở hay chưa. Chỉ biết tim đập mạnh đến mức tưởng như bật ra khỏi ngực. Tai ù đi. Mọi thứ xung quanh như bị bóp méo.

Rồi tiếng hô vang lên từ phía sau:
“Bình tĩnh! Vào vị trí!”

Chính tiếng hô ấy kéo ông trở lại thực tại.

Ông lập tức hạ thấp người, áp sát công sự. Tay run lên, nhưng vẫn giữ chặt khẩu súng. Trong đầu không còn suy nghĩ rõ ràng. Chỉ còn những mệnh lệnh rất ngắn: quan sát – nghe – chờ lệnh.

Tiếng súng tiếp tục vang lên từng đợt. Không biết là bắn từ đâu. Không biết địch ở vị trí nào. Đêm tối che kín tất cả. Người lính không nhìn thấy kẻ thù, nhưng biết rất rõ: chiến tranh đã bắt đầu ngay trước mặt mình.

Ông Chốn kể, lúc đó ông sợ. Sợ thật sự. Không phải nỗi sợ mơ hồ, mà là nỗi sợ cụ thể: sợ trúng đạn, sợ chết, sợ không kịp phản ứng.

Nhưng điều khiến ông bất ngờ nhất là: nỗi sợ ấy không kéo dài. Nó bị thay thế rất nhanh bởi một cảm giác khác – sự tập trung tuyệt đối. Tai căng ra nghe từng động tĩnh. Mắt dán vào bóng tối. Cơ thể tự động làm những việc mà trước đó ông chưa từng nghĩ mình có thể làm.

Đạn vạch đường lóe lên trong đêm. Ánh sáng chớp tắt rất nhanh rồi tắt lịm. Mỗi lần như vậy, ông lại nín thở.

Cuộc đụng độ không kéo dài lâu. Sau một hồi căng thẳng, tiếng súng thưa dần rồi im hẳn. Rừng lại trở về với sự im lặng đáng sợ.

Nhưng người lính thì không còn như trước nữa.

Khi lệnh hết báo động được truyền xuống, ông mới nhận ra lưng áo mình ướt đẫm mồ hôi. Tay vẫn còn run nhẹ. Cổ họng khô rát. Chân mỏi nhừ như vừa chạy một quãng rất dài.

Ông ngồi tựa vào công sự, thở dốc. Không ai nói gì. Mỗi người chìm trong suy nghĩ riêng.

Đêm đó, ông không ngủ.

Không phải vì tiếp tục gác, mà vì trong đầu vẫn còn vang tiếng súng. Âm thanh ấy không tan đi, dù rừng đã im lặng hoàn toàn.

Nhiều năm sau, ông Chốn nói:
“Đêm đầu nghe tiếng súng, tôi mới hiểu chiến tranh không phải là chuyện kể. Nó là thứ có thể chạm vào da thịt mình.”

Đêm ấy, một người thanh niên hai mươi lăm tuổi đã bước qua ranh giới rất mỏng: từ người lính mới thành người lính thực thụ.