ĐÊM ĐẦU TIÊN XA NHÀ – NGƯỜI LÍNH TRẺ HỌC CÁCH LÀM QUEN VỚI CHIẾN TRANH

ĐÊM ĐẦU TIÊN XA NHÀ – NGƯỜI LÍNH TRẺ HỌC CÁCH LÀM QUEN VỚI CHIẾN TRANH

Bùi Duy Thức sinh tháng 6 năm 1945, quê ở xã Minh Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Tháng 8 năm 1965, khi vừa tròn hai mươi tuổi, chàng trai quê Minh Sơn lên đường nhập ngũ. Đó là cái tuổi mà trong một cuộc đời bình thường, người ta vẫn còn được sống trong vòng tay gia đình, còn quen với tiếng gọi của mẹ mỗi buổi sáng, quen với con đường làng, bờ tre, mái nhà và những bữa cơm giản dị có người thân ngồi bên. Nhưng chiến tranh đã khiến tuổi trẻ của ông bước sang một trang khác. Ngày khoác lên mình bộ quân phục, Bùi Duy Thức rời quê hương để trở thành người lính thuộc đơn vị F304.

Ngày chia tay, có lẽ ông cũng giống như biết bao chàng trai cùng thế hệ. Trong lòng có niềm tự hào vì được lên đường bảo vệ Tổ quốc, nhưng phía sau niềm tự hào ấy vẫn là một nỗi lưu luyến rất đỗi con người. Ba lô trên vai có thể không nặng bằng nỗi nhớ đang nằm trong lòng. Bước chân người lính trẻ đi về phía trước, nhưng trong tâm trí vẫn còn ngoái lại phía sau: một mái nhà, một người mẹ, một con đường làng thân thuộc và những tháng ngày bình yên vừa mới hôm qua còn tưởng như sẽ kéo dài mãi mãi.

Rồi đêm đầu tiên xa nhà cũng đến.

Đó là một đêm mà Bùi Duy Thức không thể nào quên. Không còn tiếng người thân trò chuyện trong căn nhà quen thuộc. Không còn tiếng mẹ gọi con dậy, tiếng gà gáy ngoài sân hay những âm thanh bình dị của làng quê Minh Sơn. Thay vào đó là một không gian hoàn toàn khác. Những người xung quanh cũng là những người lính trẻ, mỗi người đến từ một quê hương, mang theo một câu chuyện riêng và một nỗi nhớ riêng.

Ông nằm xuống, nhưng không sao ngủ được.

Trong bóng tối, những hình ảnh của quê nhà cứ lần lượt hiện về. Ông nhớ căn nhà của mình. Nhớ bữa cơm gia đình. Nhớ tiếng mẹ. Có những âm thanh khi còn ở nhà tưởng như quá đỗi bình thường, chẳng mấy khi để ý, nhưng đến khi cách xa hàng trăm cây số, người ta mới hiểu đó là những âm thanh quý giá đến nhường nào.

Có lẽ trong đêm ấy, ông đã tự hỏi mình rất nhiều điều: Không biết ở nhà giờ này mẹ đã ngủ chưa? Không biết con đường làng ngày mai có vẫn bình yên như những ngày mình còn ở đó? Không biết bao giờ mình mới được trở về?

Chàng trai hai mươi tuổi khi ấy chưa thể biết rằng mình sẽ trải qua những năm tháng dài đến vậy trong quân ngũ. Ông càng chưa thể biết rằng từ ngày hôm đó, cuộc đời mình sẽ gắn với những cuộc hành quân, những ngày tháng gian khổ và một thời kỳ mà đất nước đang ở trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất.

Đêm đầu tiên ấy, có thể ông vẫn còn là một chàng trai của gia đình nhiều hơn là một người lính.

Nhưng rồi trời cũng sáng.

Khi tiếng kẻng vang lên, sự yên tĩnh của đêm qua lập tức bị phá vỡ. Những người lính trẻ nhanh chóng thức dậy, chỉnh đốn quân phục, xếp hàng theo hiệu lệnh. Không còn thời gian để nhớ nhà. Không còn khoảng lặng để nghĩ về mái nhà phía sau. Trước mắt họ là hàng ngũ, là kỷ luật, là những bài học đầu tiên của đời quân ngũ.

Bùi Duy Thức bước vào hàng.

Có lẽ khoảnh khắc ấy rất bình thường đối với người chỉ huy, nhưng lại là một dấu mốc đặc biệt đối với người lính trẻ. Chỉ sau một đêm, chàng trai từng quen với cuộc sống gia đình đã phải học cách đứng nghiêm, học cách nghe lệnh, học cách sống cùng đồng đội và học cách đặt nhiệm vụ chung lên trên những mong muốn riêng của mình.

Không ai sinh ra đã biết làm người lính.

Những người lính năm ấy cũng từng run rẩy trong lần đầu xa nhà. Họ từng nhớ mẹ, nhớ cha, nhớ người thân. Họ từng có những đêm không ngủ vì tiếng quê hương cứ trở đi trở lại trong tâm trí. Nhưng chính từ những đêm như thế, họ bắt đầu trưởng thành. Từ một chàng trai chỉ biết cuộc sống quanh mái nhà của mình, họ học cách sống trong một tập thể. Từ một người chỉ biết lo cho bản thân, họ học cách quan tâm đến người bên cạnh. Và từ nỗi nhớ nhà, họ hiểu thêm vì sao mình phải chiến đấu để bảo vệ một ngày bình yên cho những người đang ở phía sau.

Những ngày đầu trong quân ngũ chắc chắn không dễ dàng. Mọi thứ đều mới mẻ. Nếp sống mới, kỷ luật mới, những người đồng đội mới và những nhiệm vụ mà trước đó người thanh niên quê Minh Sơn chưa từng trải qua. Nhưng rồi con người cũng thích nghi. Những người lính trẻ bắt đầu gọi nhau bằng tiếng “đồng chí”, chia sẻ với nhau từng bữa ăn, từng câu chuyện quê nhà, từng nỗi nhớ. Người nhớ mẹ kể chuyện về mẹ. Người nhớ vợ kể chuyện về vợ. Người nhớ quê lại kể về dòng sông, cánh đồng, cây đa, con đường làng của quê mình.

Những câu chuyện ấy làm cho những người xa nhà cảm thấy gần nhau hơn.

Bùi Duy Thức cũng từ đó học cách biến nỗi nhớ thành sức mạnh. Mỗi lần nhớ quê, ông lại tự nhủ rằng mình phải cố gắng. Mỗi ngày hoàn thành tốt một nhiệm vụ là thêm một bước trưởng thành. Mỗi lần vượt qua một khó khăn là thêm một lần người thanh niên năm nào tiến gần hơn đến hình ảnh của một người lính thực thụ.

Mười một năm quân ngũ là một quãng thời gian rất dài của một đời người. Từ tháng 8 năm 1965 đến tháng 5 năm 1976, tuổi trẻ của Bùi Duy Thức gắn với màu xanh áo lính và những năm tháng đầy biến động của đất nước. Khi ông lên đường, cuộc chiến vẫn đang diễn ra ác liệt. Khi ông xuất ngũ trở về quê hương, đất nước đã bước sang một thời kỳ mới sau ngày thống nhất.

Nhìn lại chặng đường ấy, điều đáng nhớ có thể không phải là những chiến công lớn lao, mà chính là đêm đầu tiên xa nhà – đêm một chàng trai hai mươi tuổi nằm thao thức và nhớ tiếng mẹ.

Bởi chính từ đêm ấy, ông bắt đầu hiểu thế nào là trưởng thành.

Chiến tranh đã lấy đi của thế hệ ông những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ. Nhưng chiến tranh cũng tôi luyện nên một thế hệ biết sống có trách nhiệm, biết đặt Tổ quốc lên trên lợi ích riêng, biết yêu thương đồng đội và biết trân trọng từng phút giây bình yên.

Nhiều năm sau, khi đã trở về cuộc sống đời thường, có lẽ những ký ức của đêm đầu tiên ấy vẫn không bao giờ mất đi. Người lính năm nào có thể quên nhiều điều của chiến trường, nhưng rất khó quên cảm giác lần đầu nằm giữa những người xa lạ và chợt nhớ da diết một mái nhà quê. Bởi đó là khoảnh khắc cuối cùng của tuổi thơ và cũng là bước đầu tiên của một cuộc đời người lính.

Bùi Duy Thức đã bước qua đêm ấy như thế.

Một chàng trai quê Minh Sơn rời mái nhà trong nỗi nhớ. Một người lính trẻ đứng vào hàng ngũ khi tiếng kẻng vang lên. Và từ đó, ông học cách làm quen với cuộc sống quân ngũ, học cách đối diện với gian khổ, học cách yêu thương đồng đội và học cách trưởng thành giữa những năm tháng chiến tranh.

Ngày hôm nay, khi đất nước đã hòa bình, những người trẻ có thể dễ dàng đi qua những con đường làng mà không phải nghĩ đến tiếng bom, tiếng đạn. Nhưng phía sau sự bình yên ấy là cả một thế hệ từng có những đêm đầu tiên xa nhà như Bùi Duy Thức – những chàng trai mới hôm qua còn là con của mẹ, là người con của quê hương, hôm nay đã khoác ba lô lên vai và bước vào một cuộc chiến lớn của dân tộc.

Người lính không sinh ra đã biết chiến đấu. Họ cũng từng là những chàng trai rất trẻ, từng nhớ mẹ, nhớ nhà, từng có những đêm không ngủ vì xa quê. Chính từ những nỗi nhớ rất đỗi đời thường ấy, họ đã học cách trưởng thành, học cách đứng vững và trở thành những người lính bảo vệ Tổ quốc. Và đôi khi, lịch sử của một thế hệ bắt đầu không phải từ một trận đánh, mà bắt đầu từ một đêm rất dài – đêm đầu tiên người lính trẻ nằm nhớ tiếng mẹ ở quê nhà.