Đêm đốt đuốc cắm cọc trên sông Bạch Đằng và chiến thuật "nhử hổ rời núi"

Mùa xuân năm 1288, đại quân Nguyên - Mông lăm le rút lui khỏi nước ta sau những thất bại liên tiếp. Biết địch sẽ rút theo đường thủy qua sông Bạch Đằng để về nước, Quốc công tiết chế Trần Hưng Đạo đã chọn vùng sông nước hiểm yếu này làm nơi quyết chiến chiến lược.

Chi tiết lừng lẫy và mưu trí nhất trong trận chiến này chính là cách Trần Hưng Đạo chỉ đạo xây dựng trận địa cọc ngầm. Dưới sự chỉ huy của ông, quân dân ta đã âm thầm đẽo hàng vạn cây gỗ lim, gỗ sến nhọn đầu, bịt sắt rồi đem cắm xuống lòng sông Bạch Đằng. Hướng cọc nghiêng theo chiều nước chảy, để khi thủy triều dâng cao, toàn bộ bãi cọc hoàn toàn chìm sâu dưới mặt nước, không để lại bất kỳ dấu vết nào.

Sáng ngày 9/4/1288, khi thủy triều bắt đầu dâng cao, Trần Hưng Đạo sai các thuyền nhẹ ra khiêu chiến với đoàn thuyền chiến của tướng giặc Ô Mã Nhi. Vừa giao tranh vài hiệp, quân ta giả vờ thua trận, tháo chạy hỗn loạn để "nhử hổ rời núi". Tưởng quân Ta yếu thế, Ô Mã Nhi thúc toàn bộ hạm đội giặc hăng hái đuổi theo, lọt tút vào sâu trong lòng trận địa cọc mà không hề hay biết.

Đúng thời điểm nước sông bắt đầu rút nhanh, Trần Hưng Đạo phát lệnh tổng tấn công. Quân ta từ hai bên bờ và các luồng lách bất ngờ lao ra đánh chặn đầu và khóa đuôi. Quân giặc hoảng loạn quay đầu tháo chạy thì đã quá muộn: nước biển rút xuống làm trơ ra hàng vạn đầu cọc nhọn đâm thủng và đè nát các chiến thuyền giặc.

Hạm đội Nguyên - Mông bị dồn vào thế "tiến chui không được, lùi chẳng xong", hàng trăm thuyền chiến bị đâm thủng, bốc cháy rực trời. Tướng giặc Ô Mã Nhi cùng hàng loạt chủ tướng bị bắt sống ngay tại trận.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 dưới sự chỉ huy thiên tài của Trần Hưng Đạo không chỉ đập tan hoàn toàn ý chí xâm lược của đế chế Nguyên - Mông hùng mạnh nhất thế giới lúc bấy giờ, mà còn để lại bài học kinh điển về nghệ thuật quân sự "lấy ít địch nhiều, lấy yếu thắng mạnh" bằng trí tuệ và sự thấu hiểu lòng sông, thế đất của dân tộc Việt Nam.