Đêm Đức Phổ và ngọn lửa trong cuốn nhật ký

Sinh ra trong một gia đình trí thức tại Hà Nội, tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, nữ bác sĩ trẻ Đặng Thùy Trâm có thể chọn cho mình một cuộc sống bình yên nơi hậu phương. Nhưng nghe theo tiếng gọi của miền Nam ruột thịt, năm 1966, chị xếp lại tuổi thanh xuân đầy mơ ước để xung phong vào chiến trường Quảng Ngãi – nơi lửa đạn khốc liệt nhất lúc bấy giờ.

Tại bệnh xá huyện Đức Phổ, giữa vùng núi rừng ngập mùi thuốc súng và bom đạn cày xới, chị vừa là người quản lý, vừa là bác sĩ chính. Trong điều kiện thiếu thốn tận cùng từ viên thuốc, cuộn băng đến miếng ăn, nữ bác sĩ Hà Nội mỏng manh ấy vẫn kiên cường giành giật sự sống cho từng thương bệnh binh. Những đêm dài không ngủ, dưới ánh đèn măng-sông chập chờn hay bóng tối của hầm ngầm, chị trút gánh nặng tâm tư vào những trang nhật ký – nơi chan chứa cả tình yêu thương đồng đội tha thiết lẫn lý tưởng cách mạng cháy bỏng: "Cứ mỗi lần cứu sống được một đồng chí, mình lại thấy cuộc đời này có ý nghĩa biết bao."

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, Trái tim Đức Phổ rơi vào trận càn quét khốc liệt của quân Mỹ. Bệnh xá bị lộ. Để bảo vệ các thương binh và đồng đội rút lui an toàn vào rừng sâu, Đặng Thùy Trâm cùng một vài chiến sĩ ở lại bám trụ. Tay cầm súng ngắn, chị dũng cảm chiến đấu đến giọt máu cuối cùng và ngã xuống khi mới 27 tuổi.

Cuốn nhật ký của chị bị một người lính Mỹ nhặt được trên chiến trường. Khi định đốt đi, người phiên dịch quân đội Việt Nam Cộng hòa Fred Whitehurst đã cản lại bằng một câu nói đi cùng năm tháng: "Đừng đốt, trong đó đã có lửa rồi!". Hai tập nhật ký ấy đã qua tay nhiều người, vượt đại dương sang tận nước Mỹ, để rồi hơn 30 năm sau trở về đất mẹ, lấy đi nước mắt của hàng triệu độc giả trên toàn thế giới về một thế hệ "thời hoa lửa" sống và hy sinh trọn vẹn cho quê hương.