“Đêm gác ở cầu Hàm Rồng”
Trong những năm cầu Hàm Rồng trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt, một tổ dân quân trẻ tuổi đã ngày đêm canh gác và cứu người giữa mưa bom. Một đêm tháng 4 năm 1967, họ đã liều mình cứu đoàn tàu hàng khỏi bị trúng bom ngay trên cầu.
Năm 1967, cầu Hàm Rồng ở Thanh Hóa là tuyến giao thông huyết mạch nối hậu phương với chiến trường miền Nam. Vì vậy nơi đây thường xuyên hứng chịu các trận không kích dữ dội.
Ông Ngô Đức Thành lúc ấy mới 21 tuổi, là dân quân tự vệ phụ trách trực quan sát ban đêm gần đầu cầu phía bắc. Công việc của ông là theo dõi tín hiệu máy bay và báo động cho các đơn vị phòng không.
Đêm hôm đó trời tối đen, gió từ sông Mã thổi mạnh. Khoảng gần nửa đêm, ông Thành phát hiện tiếng động cơ từ xa vọng lại. Chỉ vài phút sau, còi báo động vang lên khắp khu vực.
Đúng lúc ấy, một đoàn tàu chở hàng tiếp tế đang chuẩn bị qua cầu.
Nếu tàu dừng giữa cầu sẽ trở thành mục tiêu dễ bị đánh trúng, nhưng nếu chạy tiếp mà không kịp báo hiệu cũng rất nguy hiểm vì bom có thể rơi bất cứ lúc nào.
Ông Thành cùng hai đồng đội cầm đèn tín hiệu lao dọc đường ray giữa tiếng máy bay ngày càng gần. Gió mạnh đến mức ánh đèn nhiều lần bị tắt.
Khi họ chạy gần tới đầu máy, loạt bom đầu tiên bắt đầu trút xuống khu vực ven sông. Mặt đất rung chuyển dữ dội, mảnh đất đá bắn tung lên đường ray.
Ông Thành vừa chạy vừa hét lớn:
“Cho tàu qua nhanh! Qua nhanh!”
Người lái tàu quyết định tăng tốc vượt cầu trong lúc pháo phòng không từ hai bên bờ sông đồng loạt khai hỏa.
Chỉ vài phút sau khi đoàn tàu rời khỏi cầu, một quả bom rơi trúng đoạn ray phía sau làm bật tung nhiều thanh sắt.
Sức ép vụ nổ khiến ông Thành bị thương ở vai và ngất lịm bên mép cầu.
Khi tỉnh lại, ông thấy mình đang nằm trong trạm cứu thương dã chiến. Người chăm sóc ông là nữ y tá Phạm Thị Hòa — mẹ của bà Phạm Thị Yến sau này.
Bà Yến kể rằng mẹ mình thường nhắc:
“Đêm đó nhiều người nghĩ cây cầu không giữ nổi nữa, nhưng đoàn tàu vẫn đi qua được.”
Sau chiến tranh, ông Thành trở lại cầu Hàm Rồng nhiều lần. Ông nói điều khiến ông nhớ mãi không phải tiếng bom, mà là khoảnh khắc đoàn tàu hú còi dài khi vừa vượt qua cầu an toàn trong màn đêm.
Nhiều năm sau, trong một buổi gặp mặt cựu dân quân, người lái tàu năm ấy đã tìm gặp ông Thành và bắt tay thật chặt:
“Nếu các anh chậm vài phút, cả đoàn tàu đã không còn.”
