ĐÊM GIAO THỪA BÁC HỒ ĐI THĂM NGƯỜI NGHÈO

Sau 30 năm (1911 – 1941) bôn ba hải ngoại, tìm đường cứu nước, mùa Xuân Tân Tỵ (1941), Bác mới đặt chân trở về đất mẹ thân thương. Hành trang theo Bác về vỏn vẹn một chiếc va li mây đan, xách tay, trong đựng hai bộ quần áo đã nhầu nát và một tập tài liều dày, là những bài giảng của Người trong các lớp huấn luyện cho cán bộ cách mạng Việt Nam, ở Nậm Quang, Quảng Tây, Trung Quốc, vừa kết thúc cách trước Tết mấy hôm.Mùa xuân năm ấy, từ hang Pắc Bó, lịch sử ra đời bài thơ Xuân, đầy khí phách và cũng giàu chất lãng mạn, lạc quan cách mạng:Non xa xa, nước xa xa,Nào phải thênh thang mới gọi là, Đây suối Lénine, kia núi Marx,Hai tay xây dựng một cơ đồ.Và chỉ 4 năm sau, ngày 02 tháng 9 năm 1945, sơn hà của Tổ quốc đã giành được độc lập, non sông thu về một mối, từ chòm Lũng Cú trên cao nguyên Đồng Văn, điểm cực Bắc của Tổ quốc, đến mũi Cà Mau, điểm tận cùng phía Nam của đất nước. Hồ Chí Minh trở thành vị Chủ tịch đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.Mùa Xuân độc lập đầu tiên, Xuân Bính Tuất, 1946 đã về trên toàn cõi đất nước với một không khí khác lạ, nhà nhà tươi vui, người người phấn khởi. Vào thời khắc mỗi gia đình quây quần bên nhau chuẩn bị đón giao thừa, thì vị Chủ tịch nước, xắn quân bước thấp, bước cao trên các ngõ xóm phố Sinh Từ (nay đường Nguyễn Khuyến) và phố Hàng Lọng (nay đường Lê Duẩn), để đước tận mắt mục kích cảnh “Tết nghèo” của bà con lao động Hà Nội, vừa mới thoát khỏi ách thống trị của thực dân phong kiến.Chính cuộc “vi hành” đêm Ba mươi Tết, vào mùa Xuân độc lập đầu tiên đó, Bác Hồ đã chứng kiến cảnh gia đình của một bác đạp xích lô, ngoài một nén hương đang cháy dở trên chiếc bàn thờ “xập xệ”, còn chủ nhà đang đắp chiếu nằm co ro, rên hư hự, mệt mõi vì ốm nặng. Bác Hồ xúc động, lấy khăn chấm nước mắt, lặng lẽ bước ra khỏi căn lều. Rồi bảo người thư ký ghi lại địa chỉ, để sáng hôm sau báo cho Chủ tịch Hà Nội biết.Cũng đêm Ba mươi Tết Bính Tuất đó, đúng thời khắc giao thừa, Đài Tiếng nói Việt Nam truyền đi khắp đất nước “Lời chúc mừng Năm Mới” của Chủ tịch Hồ Chí Minh:“Hỡi đồng bào cả nước!Hôm nay là Mùng Một Têt năm Bính Tuất, ngày Tết đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, tôi thay mặt Chính phủ, chúc đồng bào Năm Mới muôn sự tốt lành”.Cuối thư là một bài thơ chúc Tết ngắn:Trong năm Bính Tuất mới, Muôn việc đều tiến tới,Kiến quốc chóng thành công, Kháng chiến mau thắng lợi.Cùng lúc đó Người đang vui Xuân với bà con Hà Nội ở đền Ngọc Sơn, hồ Hoàn Kiếm, trong vai một cụ già cùng cháu đi hái lộc đầu Xuân. Kể từ mùa Xuân đầu tiên đó, suốt 24 năm sau (trước lúc Người “đi xa”), làm Chủ tịch nước theo thường lệ cứ trước Tết Nguyên Đán 3 tháng, Bác đã nhắc các cơ quan, các ngành chuẩn bị Tết cho dân. Với Bác, dù bận trăm công nghìn việc, Người vẫn luôn tranh thủ sắp xếp thời gian để Tết đến Xuân về đi thăm hỏi, chúc Tết đồng bào, đồng chí. Bác đến thăm mọi người trong ngày Tết bằng tất cả trái tim yêu thương, bằng tình cảm và sự quan tâm, chia sẻ, động viên chân thành nhất. Tình yêu thương con người của Bác mênh mông như biển cả, sâu thẳm như đại dương, đúng như nhà thơ Tố Hữu đã viết:Bác ơi!Tim Bác mênh mông thế!Ôm cả non sông, mọi kiếp người.Lòng yêu thương con người của Bác không chung chung, trừu tượng mà gắn bó với những con người cụ thể, vừa bao la, rộng lớn, lại vừa gần gũi thân thương với từng số phận.Câu chuyện Bác Hồ đêm giao thừa năm Nhâm Dần, 1963 đến thăm chúc Tết một gia đình nghèo nhất Hà Nội, là một minh chứng tiêu biểu cho tình thương yêu con người vô bờ bến của Bác, như một bài ca đẹp đi cùng năm tháng!Tối Ba mươi Tết, năm Nhâm Dần (tức ngày 5 tháng 2 năm 1962), sau khi cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố Hà Nội đi thăm một số gia đình có công với cách mạng, gia đình trí thức văn nghệ sỹ tiêu biểu và vui Tết với các cháu, tại Cung Văn hoá Thiếu nhi, Bác Hồ nói với đồng chí Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, bác sỹ Trần Duy Hưng, để Bác tự đi thăm một số gia đình nữa.Cùng đi với Bác còn có ông Vũ Kỳ, thư ký riêng của Bác và đồng chí Phan Văn Xoàn (Cục Cảnh vệ). Đường phố Hà Nội lúc này mịt nù trong làn mưa bụi, trời rét đậm, xe ô tô Bác đến phố Lý Thái Tổ thì dừng lại. Bác đi bộ vào ngõ 16, một con ngõ lối đi lồi lõm, tối om, không đèn đường, chỉ có ánh sáng hắt ra từ các nhà hai bên ngõ, để đến thăm và chúc Tết gia đình chị Nguyễn Thị Tín, một gia đình khó khăn nhất, nghèo nhất ở trung tâm thủ đô. Chồng chị Tín là anh Nguyễn Văn Hùng, công nhân nhà máy điện Yên Phụ, đã qua đời. Chị Tín phải làm quần quật suốt ngày đêm để kiếm tiền nuôi 5 miệng ăn, đang tuổi ăn tuổi lớn.Nhà chị Tín ở sâu trong ngõ, chật hẹp, goi là nhà cho phải lệ, nhưng thực ra chỉ là túp lều tranh xiêu vẹo, nhà tuềnh toàng, đêm 30 Tết, chưa có gì gọi là không khí đón Tết, bàn thờ lạnh tanh, không hương khói, bánh trái gì! Giờ giao thừa sắp điểm, mà nhà vắng lặng. Trông gia cảnh chị Tín, đôi mắt Bác hiện lên nỗi buồn thăm thẳm.Nhìn quanh không thấy chị Tín ở nhà. Bác hỏi bé gái đầu lòng của chị Tín là cháu Lý Phương Liên khoảng 9, 10 tuổi:- Mẹ cháu đâu, mà giờ này chưa về?- Dạ thưa ông! Mẹ cháu đi gánh nước thuê - cháu Phương Liên bẽn lẽn trả lời.Bác hỏi tiếp:- Có xa không, cháu đi gọi mẹ về ngay, nhà có khách.Chỗ nhà chị Tín có lối thông ra bờ hồ Hoàn Kiếm, ở đó có một vòi nước công cộng. Đêm hôm khuya khoắt, những đêm rét buốt, cũng như những ngày nóng bức, chị Tín vẫn ra đấy đứng đợi đến lượt mình hứng nước gánh về cho các gia đình hàng xóm để lấy tiền nuôi con.Bé Liên ra khỏi nhà, một lát sau, thấy một người phụ nữ ăn mặc lam lũ, gầy guộc, mặt mày sạm nắng, trên vai quẩy đôi thùng đi về. Đồng chí bảo vệ bước ra hỏi nhỏ:- Chị là chị Tín?- Dạ vâng! Chị Tín trả lời.- Nhà chị có khách – đồng chí bảo vệ nói.Đêm ấy trời rét căm căm, Bác mặc áo bông, cổ quấn khăn, đầu đội mũ len đan. Nhưng vừa bước vào nhà, chị Tín vẫn nhận ra Bác, chị bàng hoàng, sửng sốt nhìn Bác, cảm động rung rung, đến nỗi chiếc đòn gánh rơi xuống đất, đôi thùng kêu loảng xoảng. Mấy cháu nhỏ thi nhau hô toáng lên:- Bác Hồ! Bác Hồ!Rồi chạy lại quanh Bác. Lúc này chị Tín mới chợt tỉnh. Chị chạy tới, quỳ xuống, ôm chầm lấy Bác, khóc nấc nở. Chị nói:- Trời ơi! Đêm 30 Tết, Bác còn đến thăm mẹ con cháu. Những người như cháu không ngờ được Bác đén thăm vào lúc giao thừa.Chờ cho chị Tín bớt xúc động, Bác cầm tay chị Tín đứng dậy và nói:- Bác không đến thăm những người như mẹ con thím, thì còn thăm ai!Bác nói tiếp:- Đêm 30 Tết cô còn phải đi gánh nước thuê! Làm thế có đủ nuôi các cháu không? Những lời Bác hỏi ân tình như những lời cha hỏi con gái mình.Chị Tín run run trả lời trong nước mắt:- Nghèo lắm, nhưng phải cố, để nuôi các cháu ăn học, Bác ạ! Bác liền bảo:- Năm Mới sắp đến, Bác đến thăm, chúc Tết gia đình thím, sao thím khóc?Cố nén xúc động, nhưng chị Tín vẫn không ngừng thổn thức, chị nói:- Có bao giờ!...có bao giờ, một vị đứng đầu cả nước lại lại đến thăm chúng con..., mà bây giờ mẹ con chúng con lại được thấy Bác ở đây. Con cảm động quá! Mừng quá! Thành ra con khóc ạ!Bác nhìn chị Tín, nhìn các cháu một cách trìu mến, âu yếm xoa đầu các cháu. Bác quay lại hỏi chị Tín:- Thím hiện nay làm việc gì?- Dạ! Hàng ngày cháu làm phu khuôn vác ở Văn Điển ạ.- Như vậy là làm công nhân chứ, sao gọi là phu?- Dạ! Cháu quen miệng như trước hồi Pháp thuộc.- Thím vẫn chưa có công việc ổn định à? - Ạ! Cháu đã ngoài 30, lại mù chữ nên tìm việc làm ổn định trong có quan Nhà nước rất khó ạ.Bác nhìn mọi người rồi hỏi tiếp:- Mẹ con thím có bị đói không?- Dạ! Bữa cơm, bữa cháo cũng tạm đủ qua ngày.Nói tới đây, chị Tín rơm rớm nước mắt. Bác chỉ vào bé Liên và hỏi:- Cháu có đi học không?- Dạ! Cháu đang học lớp 4. Cháu nó vất vả lắm. Sáng đi học, chiều về tranh thủ đi bán kem hoặc đi bán lạc rang để đỡ đần cháu... Còn cháu thứ hai học lớp 3, cháu thứ ba học lớp hai. Tuy khó khăn, nhưng vợ chồng cháu trước đã dốt nát, nên nay phải cố cho các cháu đi học.Nghe chị Tín nói, Bác tỏ ý hài lòng, khi biết dù hoàn cảnh khó khăn, bữa cơm bữa cháo, nhưng chị Tín vẫn cố gắng lao động nuôi con ăn học nên người.Bà con lối xóm tới quây quần trước sân, ai nấy đều xúc động vì được Bác đến thăm. Bác an ủi, động viên mọi người đoàn kết thương yêu nhau vượt qua khó khăn.Trong lúc đó, ông Vũ Kỳ lấy quà của Bác đã chuẩn bị sẵn đặt lên bàn thờ, thắp nén hương cho người quá cố.Căn nhà bé nhỏ, đơn sơ của mẹ con chị Tín, bỗng ấm áp lên, vì không khí Tết đã về hoà cùng sắc Xuân. Bác lấy kẹo chia cho các cháu, con chị Tín và căn dặn:- Phải cố giúp đỡ mẹ và chăm chỉ học hành.Sắp đến thời khắc giao thừa, Bác phải trở về, ở đó, các đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị đang chờ chúc Tết Bác. Về đến nơi, Bác ngồi im lặng hồi lâu trên ghế. Một lát sau Bác nói:- Bác vừa đi thăm một gia đình nghèo nhất Hà Nội. Cô Tín chủ nhà, giờ này còn phải đi gánh nước thuê lấy tiền, để ngày mai mua gạo cho con. Chúng ta không biết những chuyện như vậy ở ngay thủ đô của đất nước mình. Bác biết không chỉ một nhà như cô Tín đâu, mà còn nhiêu người nghèo khác nữa. Một Đảng cầm quyền mà để dân nghèo hết chỗ để nghèo là Đảng có tội với nhân dân.Bác còn nhấn mạnh:- Làm cho một vài người có cuộc sống đầy dủ, sung sướng không khó. Nhưng làm cho toàn dân ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành, mỗi người thêm một thước vải, để may quần áo, mỗi bữa thêm một chút thức ăn, mỗi làng có trường học, trạm xá là cả một công việc lớn của Đảng và Chính phủ.Bác nói thêm:- Nếu nước độc lập, mà dân không hạnh phúc, tự do, thì độc lập ấy cũng chẳng có ý nghĩa gì.Ngay những ngày đầu mới thành lập Chính phủ- chính thể dân chủ cộng hoà, Bác Hồ đã nói “chúng ta phải làm ngay: làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân có chỗ học hành. Cái mục đích chúng ta đi đến là làm 4 điều đó. Đi đến đó, để dân nước ta xứng đáng với tự do, độc lập và giúp sức được tự do độc lập”.Câu chuyện Bác Hồ đến thăm chị Tín, người nghèo nhất Hà Nội, đêm 30 Tết, mặc dù cách đây đã 60 năm, nhưng vẫn khiến chúng ta bồi hồi xúc động về phong cách quần chúng vô cùng giản dị của Bác. Làm theo lời Bác dạy, 60 năm qua đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn trong công cuộc xoá đói, giảm nghèo, cải thiện đời sống nhân dân. Câu chuyện trên là một lời nhắc nhủ mọi cán bộ đảng viên phải đồng cam cộng khổ với nhân dân hơn nữa, để không ai ở lại phía sau, trong công cuộc xây dựng đời sống “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dan chủ, văn minh”./.