Đêm giao thừa không tiếng pháo (Mậu Thân 1968). c1

Tôi tên là Ba Lâm, khi ấy vừa tròn hai mươi bốn tuổi, là chiến sĩ thuộc một đơn vị biệt động hoạt động ở nội thành Sài Gòn. Suốt nhiều năm, chúng tôi sống giữa lòng địch, mang thân phận người thợ sửa xe, người buôn gánh bán bưng, để che giấu một sự thật duy nhất: chúng tôi chờ Tết Mậu Thân.

Những ngày cuối tháng 1 năm 1968, Sài Gòn khoác lên mình vẻ yên bình giả tạo. Địch tin rằng Tết sẽ là lúc ngừng bắn. Chợ hoa đông đúc, pháo Tết được bày bán khắp nơi. Nhưng trong những căn nhà nhỏ ở Chợ Lớn, Gia Định, chúng tôi âm thầm tập kết vũ khí. Tôi còn nhớ rất rõ chiều 29 tháng 1 năm 1968, tức 30 Tết, khi tôi cùng anh Tư Nghịch chuyển từng thùng súng ngắn và lựu đạn xuống hầm bí mật dưới nền nhà. Không ai nói nhiều, chỉ có ánh mắt hiểu nhau: đêm nay, lịch sử sẽ rẽ sang một hướng khác.

0 giờ 30 phút, rạng sáng ngày 31 tháng 1 năm 1968. Không có tiếng pháo giao thừa như mọi năm. Thay vào đó là tiếng súng nổ đồng loạt khắp Sài Gòn. Tôi nhận lệnh cùng tổ tiến công một mục tiêu trọng yếu trong nội đô. Khi rời khỏi căn nhà an toàn, tôi thoáng nhìn bầu trời đêm. Lần đầu tiên trong đời, tôi bước vào giao thừa mà không biết mình còn sống để đón sáng mùng Một hay không.

Địch hoàn toàn bất ngờ. Những phút đầu, chúng hoảng loạn, phản ứng chậm chạp. Tiếng súng, tiếng nổ, tiếng loa phóng thanh xen lẫn tiếng trực thăng vần vũ trên đầu. Tôi nhớ rõ khoảnh khắc khi một đồng đội của tôi, mới hai mươi tuổi, trúng đạn ngay ngã tư đường. Anh ngã xuống, tay vẫn nắm chặt khẩu súng. Không ai kịp khóc. Chúng tôi kéo anh vào góc tường, tiếp tục chiến đấu, vì nếu dừng lại, sự hy sinh ấy sẽ trở nên vô nghĩa.

Cuộc chiến trong thành phố khác hẳn rừng núi hay đồng bằng. Nhà cửa san sát, mỗi góc phố là một trận đánh. Địch có xe tăng, có hỏa lực mạnh, còn chúng tôi dựa vào yếu tố bất ngờ, vào sự che chở thầm lặng của nhân dân. Có những người dân mở cửa cho chúng tôi ẩn nấp, có người lặng lẽ đưa băng gạc, nước uống, rồi đóng cửa lại như chưa từng thấy gì. Chính họ đã giữ cho chúng tôi đứng vững trong những giờ phút cam go nhất.

Những ngày sau đó, từ 31 tháng 1 đến đầu tháng 2 năm 1968, giao tranh diễn ra ác liệt. Địch dần hoàn hồn và phản kích dữ dội. Nhiều cơ sở của ta bị lộ, nhiều đồng đội của tôi không bao giờ trở về. Khi nhận lệnh rút khỏi nội thành, tôi quay đầu nhìn lại Sài Gòn chìm trong khói lửa. Chúng tôi không giữ được các mục tiêu lâu dài, nhưng ai cũng hiểu: đòn đánh này đã làm rung chuyển cả bộ máy chiến tranh của Mỹ.

Sau này, người ta nói nhiều về tổn thất, về những khó khăn sau Mậu Thân. Nhưng với tôi, điều không thể phủ nhận là từ sau Tết Mậu Thân 1968, người Mỹ không còn tin rằng họ đang thắng. Cả thế giới bắt đầu nhìn cuộc chiến Việt Nam bằng con mắt khác. Và trên bàn đàm phán Paris, tiếng nói của chúng ta đã nặng hơn rất nhiều.

Giờ đây, mỗi khi Tết đến, nghe đâu đó tiếng pháo vang lên, tôi lại nhớ đến đêm giao thừa không tiếng pháo năm 1968. Đêm mà chúng tôi đã đổi sự bình yên riêng mình để đánh thức cả một thời đại. Và tôi tin rằng, dù lịch sử có được viết lại bao nhiêu lần, Mậu Thân vẫn là dấu mốc của ý chí, của niềm tin rằng dân tộc này không bao giờ chấp nhận cúi đầu.