Đêm hành quân ra tiền tuyến và sự ra đời của "Tiếng hát đi học"

Những năm cuối thập niên 1960, trên tuyến đường Trường Sơn - đường 559. Tố Hữu lúc bấy giờ là Trưởng ban Tuyên huấn Trung ương, thường xuyên có những chuyến đi thực tế vào tận chiến trường gian khổ để động viên chiến sĩ. Trong một đêm hành quân giáp ranh khu vực Vĩnh Linh (Quảng Trị) — vùng đất tuyến đầu bị hỏa lực Mỹ tàn phá ác liệt, ông chứng kiến từng đoàn học sinh, thanh niên xung phong khoác ba lô, tay cầm đèn pin che bạt, vừa đi vừa rì rầm ôn bài dưới ánh hỏa châu. Đêm đó, một trận pháo từ hạm đội Mỹ ngoài biển bắn vào. Đoàn người nhanh chóng dạt vào các vách đá trú ẩn. Trong bóng tối mù mịt mùi thuốc súng, Tố Hữu lắng nghe thấy tiếng cười trong trẻo và tiếng đọc bài thơ của một cô gái trẻ. Giữa cái chết rình rập, sức sống và niềm tin yêu cuộc đời của thế hệ trẻ vẫn rực cháy. Cảm xúc dâng trào, ông vội lấy sổ tay ghi lại những dòng thơ dưới ánh chớp của đạn pháo. Hình ảnh đó đã trở thành cảm hứng cho nhiều bài thơ bất hủ, khắc họa trọn vẹn khí thế "Sẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước / Mà lòng phơi phới dậy tương lai".