Đêm hòa bình đầu tiên, Hà Nội không ngủ!

Đêm nay, 30-4, có mít tinh lớn tại quảng trường Nhà hát Lớn và diễu hành quanh hồ Hoàn Kiếm. Không cần xác định thực hư, phòng thương binh chúng tôi dìu nhau lên đường, đi bộ, không cần tàu điện. Đường từ ký túc xá đến Bờ Hồ dài 12km mà lúc này chúng tôi vẫn thấy ngắn. Những thương binh chống nạng lóc cóc bám theo đoàn, không cần người cõng. Đã từng đeo ba lô lội suối trèo đèo, vượt Trường Sơn hàng nghìn cây số là để có đoạn đường mừng chiến thắng này đây. Chục cây đi đường nhựa thì có sá gì.

Hà Nội năm 1975 rất ít đèn đường, nhưng không gian thông thoáng. Chúng tôi đi nhằm theo hướng ngôi sao Bắc đẩu. Chúng tôi nhớ câu thơ năm trước hay đọc ở chiến trường: “Không ai phút này cảm thấy cô đơn/ Ngôi sao lớn dần xanh từ phương Bắc/ Sao phía quê nhà soi ta đánh giặc/ Trên quảng trường xưa in bóng Bác Hồ...”. Bầu trời đêm đó sao dày. Nhìn những ngôi sao li ti, chúng tôi rơm rớm nước mắt, nghĩ tới các liệt sĩ-đồng đội, những người đã lặng lẽ hy sinh rải rác khắp các chiến trường, để lại cho chúng tôi, các thương binh được sống, đặc biệt là được hưởng niềm vui chiến thắng hôm nay.

Đêm ấy là đêm 20 tháng Ba âm lịch, đã vào cuối tuần trăng. Bờ Hồ ít đèn nhưng khuôn mặt ai cũng sáng. Không có mít tinh, nhưng thay vào đó là những đoàn diễu hành tự phát xuôi ngược cả hai chiều đường. Mọi người ca vang những bài ca cách mạng. Tiểu đội thương binh chúng tôi chọn một dàn đồng ca bộ hành có phong cách nhạc ôn hòa nhất, tham gia ca hát. Chúng tôi hát đến lạc giọng. Chúng tôi hát chờ trăng lên. Đúng 11 giờ đêm, vầng trăng hạ tuần đã nhô lên sau lưng Nhà hát Lớn. Chúng tôi vỗ tay chào trăng. Vầng trăng khuyết màu bạc hình như đã hao mòn sau mấy tháng chiến dịch Tổng tiến công mùa xuân Ất Mão. Có tiếng pháo tép nổ giòn tan trên mặt đường. Lại có tiếng quát tháo gay gắt: “Đừng đốt, ta chán nghe tiếng nổ lắm rồi”. Nhưng liền sau đó tiếng pháo lại nổ tiếp. Có lẽ đó là những tràng pháo Tết còn sót lại hoặc đã chủ ý để dành cho ngày vui đêm nay. Khi phát hiện ra người vừa quát tháo là một thương binh cụt chân trong dàn đồng ca chúng tôi, mấy cậu học sinh vội chạy lại, bốc anh thương binh lên vai, công kênh, vừa để tôn vinh, vừa ra ý hối lộ, làm lành.

Đêm 30-4-1975, với Thủ đô Hà Nội là một đêm không ngủ. Đất nước chính thức bước vào kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên Việt Nam hòa bình, độc lập và thống nhất toàn vẹn non sông.

(PGS, TS PHẠM THÀNH HƯNG)