Đêm không chiến xuất thần và phát đạn xé toạc huyền thoại B-52
Trong lịch sử quân sự và khoa học Việt Nam, cái tên Phạm Tuân đã trở thành một biểu tượng huyền thoại. Ông không chỉ là người đầu tiên khuất phục "siêu pháo đài bay" B-52 của Mỹ ngay trên bầu trời đêm Hà Nội, mà còn là người con đầu tiên của đất nước và toàn châu Á thực hiện chuyến bay lịch sử vào không gian bao la. Hành trình của ông là minh chứng cho trí tuệ, lòng quả cảm và khát vọng vươn cao không giới hạn của con người Việt Nam.
Tháng 12 năm 1972, đế quốc Mỹ điên cuồng mở chiến dịch Linebacker II, dùng siêu pháo đài bay B-52 rải thảm bom xuống Hà Nội, Hải Phòng nhằm đưa miền Bắc trở lại "thời kỳ đồ đá". Trước sức mạnh tối tân của kẻ thù, không quân Việt Nam phải tìm cách đánh cận chiến bằng tiêm kích MiG-21 – một nhiệm vụ được coi là bất khả thi lúc bấy giờ vì mạng lưới hộ tống của địch dày đặc.
Đêm ngày 27/12/1972, cựu phi công Phạm Tuân nhận lệnh xuất kích từ sân bay dã chiến Yên Bái. Để qua mắt hệ thống radar và dàn tiêm kích F-4 tinh nhuệ của Mỹ, ông đã thực hiện một quyết định táo bạo: cất cánh trong bóng tối hoàn toàn, tắt hết đèn tín hiệu và giữ liên lạc vô tuyến ở mức tối thiểu. Khéo léo điều khiển chiếc MiG-21 bay luồn lách qua các tầng mây, ông đạt đến độ cao hơn 10.000 mét và áp sát biên đội B-52 từ phía sau.
Khi cự ly chỉ còn khoảng 2-3 cây số, mục tiêu hiện rõ mồn một trong tầm ngắm, Phạm Tuân bình tĩnh nhấn nút phóng liền hai quả tên lửa tầm nhiệt. Hai quầng lửa xé toạc màn đêm, chiếc B-52 trúng đạn nổ tung như một bó đuốc khổng lồ rơi xuống vùng ngoại thành Hà Nội. Đây là chiếc B-52 đầu tiên bị bắn rơi bởi một phi công tiêm kích trong không chiến thẳng, đập tan hoàn toàn huyền thoại "bất khả xâm phạm" của không quân Mỹ và góp phần làm nên chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" oanh liệt
Tám năm sau chiến công hiển hách ấy, phi công Phạm Tuân lại một lần nữa làm rạng danh Tổ quốc trên một mặt trận hoàn toàn mới: chinh phục không gian. Vượt qua những bài kiểm tra thể lực và áp lực tâm lý khắt khe nhất tại Trung tâm đào tạo phi hành gia Gagarin (Liên Xô), ông được lựa chọn chính thức cho chuyến bay vào vũ trụ.
Ngày 23/7/1980, tàu vũ trụ Liên hợp 37 (Soyuz 37) mang theo Anh hùng Phạm Tuân và nhà du hành vũ trụ người Nga Viktor Gorbatko rời bệ phóng từ sân bay vũ trụ Baikonur tiến vào quỹ đạo. Trong suốt 8 ngày làm việc trên trạm vũ trụ Salyut 6, hai phi hành gia đã bay tổng cộng 142 vòng quanh Trái Đất. Tại đây, Phạm Tuân đã thực hiện hàng loạt thí nghiệm khoa học quan trọng như: chụp ảnh tài nguyên thiên nhiên Việt Nam từ không gian, đo đạc thông số khí quyển, và tiến hành các thí nghiệm sinh học quy mô nhỏ.
Khoảnh khắc ông nhìn thấy dải đất hình chữ S xanh tươi rực rỡ từ không gian không chỉ là niềm tự hào của riêng ông, mà đã trở thành cột mốc lịch sử đưa Việt Nam trở thành quốc gia châu Á đầu tiên có người bay vào vũ trụ.
