Đêm không ngủ ở Chiến khu Việt Bắc và ngọn đèn trong lán Tỉn Keo
Câu chuyện tái hiện những đêm kháng chiến chống Pháp khốc liệt tại ATK Định Hóa (Thái Nguyên) qua ký ức của nhà thơ Cù Huy Cận. Giữa lòng chiến khu gian lao, hình ảnh Bác Hồ thức trọn đêm bên ngọn đèn dầu nhỏ để chỉ đạo các chiến dịch lớn, chăm lo cho đời sống bộ đội đã trở thành biểu tượng tinh thần vô giá, tiếp thêm sức mạnh cho toàn quân, toàn dân bước vào thời kỳ hoa lửa đi đến chiến thắng Điện Biên Phủ.
Những năm 1950 – 1953, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn gay go, quyết liệt nhất. Tại An toàn khu (ATK) Định Hóa, Thái Nguyên, lán Tỉn Keo vách nứa mái lá đơn sơ là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Bộ Chính trị đưa ra những quyết sách lịch sử làm thay đổi cục diện chiến trường.
Trong ký ức của đồng chí Cù Huy Cận, những năm tháng ở Việt Bắc, Bác Hồ làm việc với cường độ phi thường nhưng lối sống vô cùng giản dị. Lán của Bác dựng trên đồi cây mát mẻ, chỉ có chiếc giường tre, bộ bàn ghế nứa và chiếc đài bán dẫn nhỏ.
Đồng chí Cù Huy Cận nhớ lại một đêm mùa đông năm 1953, khi Trung ương Đảng và Bác Hồ đang tập trung chỉ đạo chuẩn bị cho Chiến dịch Đông Xuân 1953 – 1954. Trời Việt Bắc rét đậm, gió lùa qua kẽ nứa buốt giá. Khoảng 2 giờ sáng, đồng chí Cù Huy Cận có việc khẩn cấp sang lán của Bác để trình duyệt văn bản.
Đến gần lán, qua vách nứa thưa, ông vẫn thấy ánh đèn dầu tù mù hắt ra. Bác Hồ đang ngồi tựa lưng vào cột tre, khoác chiếc áo bông cũ đã bạc màu, tay cầm chiếc kính cặm cụi đọc các báo cáo chiến trường từ các hướng gửi về. Trên bàn là bản đồ quân sự cùng vài củ sắn lùi đã nguội lạnh.
Thấy cán bộ vào, Bác ngẩng lên mỉm cười nhẹ nhàng, gạt lại tàn đèn cho sáng hơn rồi hỏi thăm ngay tình hình sức khỏe của anh em trong cơ quan và lực lượng dân công hỏa tuyến đang xẻ núi mở đường vào Điện Biên. Đồng chí Cù Huy Cận xúc động nói: "Thưa Bác, trời rét quá và đã muộn lắm rồi, xin Bác nghỉ ngơi một chút cho hồi phục sức khỏe."
Bác Hồ nhìn ra dòng sông Dày cuộn chảy trong đêm tối, ôn tồn bảo: "Bác không ngủ được cháu ạ. Giờ này ngoài mặt trận, các cháu chiến sĩ và dân công đang phải chịu rét trong hầm, trong rừng để đào hào, vác đạn. Tình hình chiến sự đang ở bước ngoặt quan trọng, Bác thức thêm một chút để xử lý xong tài liệu, giúp miền Nam sớm giải phóng thì Bác mới yên lòng."
Hình ảnh Người Lãnh tụ tối cao của dân tộc thức trọn đêm giữa ngàn sâu Việt Bắc, trăn trở từng bữa ăn, chiếc áo ấm cho chiến sĩ ngoài mặt trận đã khắc sâu vào tâm khảm đồng chí Cù Huy Cận và tất cả những ai từng sống, chiến đấu bên Bác. Ngọn đèn trong lán Tỉn Keo đêm ấy chính là ngọn đuốc soi đường, tiếp thêm sức mạnh phi thường để quân và dân ta vượt qua muôn vàn gian khổ, làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".
