Đêm không ngủ trước ngày nhập ngũ

Đêm trước ngày lên đường, chàng trai trẻ nằm mãi mà không sao ngủ được.

Ngoài sân, trăng cuối tháng chỉ còn một mảnh mỏng. Gió từ cánh đồng thổi qua hàng tre, mang theo mùi rơm mới và hương đất quen thuộc của quê nhà.

Sáng mai, anh sẽ rời bản.

Lần đầu tiên trong đời, anh phải đi xa đến thế.

Buổi tối, mẹ đã chuẩn bị xong chiếc ba lô nhỏ. Vài bộ quần áo, chiếc khăn tay, ít lương khô và một túi muối vừng được gói cẩn thận.

Cha ngồi bên bếp lửa, lặng lẽ sửa lại quai ba lô.

Ông hỏi:

– Con còn thiếu gì không?

Anh lắc đầu.

– Dạ, đủ rồi cha.

Cả hai lại im lặng.

Có những điều muốn nói nhưng không dễ nói thành lời.

Khoảng mười giờ đêm, mẹ bước vào buồng.

– Sao chưa ngủ con?

– Con chưa buồn ngủ mẹ ạ.

Mẹ ngồi xuống bên giường, kéo lại chiếc chăn cho con.

– Ngày mai đi rồi, nhớ giữ gìn sức khỏe.

Anh quay mặt vào vách.

– Mẹ có nhớ con không?

Người mẹ khựng lại.

Một lúc sau, bà đáp:

– Nhớ chứ. Nhưng con đi làm việc nước, mẹ phải mừng cho con.

Anh nghe giọng mẹ hơi run.

Căn nhà lại chìm vào im lặng.

Gần nửa đêm, anh bước ra hiên.

Cả bản đã ngủ.

Những mái nhà sàn nằm im dưới ánh trăng. Xa xa là tiếng suối chảy đều. Anh nhìn từng ngôi nhà và bất chợt nhận ra mình đã thuộc về nơi này từ khi còn nhỏ.

Anh nhớ con đường đất từng chạy chân trần.

Nhớ cây đa đầu bản.

Nhớ những buổi chiều cùng bạn bè chăn trâu.

Nhớ tiếng mẹ gọi về ăn cơm.

Ngày mai, tất cả những điều thân thuộc ấy sẽ ở lại phía sau.

Anh ngồi bên bậc thềm rất lâu.

Cha cũng bước ra.

– Không ngủ được à?

– Vâng.

Cha ngồi xuống bên cạnh.

– Cha ngày trước cũng từng có một đêm như thế.

Anh quay sang.

– Cha cũng từng đi xa?

Ông cười:

– Ai rời quê mà chẳng nhớ.

Rồi cha đặt bàn tay chai sần lên vai con:

– Nhưng con nhớ điều này. Đi đâu cũng phải giữ mình là người của quê hương.

Anh gật đầu.

Hai cha con ngồi dưới mái hiên đến gần sáng.

Không có những lời dạy dài.

Cha chỉ kể chuyện mùa màng, chuyện bản làng và những người đã lên đường trước đó.

Cuối cùng ông nói:

– Đừng nghĩ mình là người quan trọng. Hãy nghĩ mình là một người trong tập thể. Đồng đội cần con thì con phải có mặt.

Câu nói ấy theo anh suốt nhiều năm quân ngũ.

Gần sáng, mẹ nhóm bếp.

Mùi khói len qua khe cửa.

Anh nghe tiếng mẹ ho nhẹ rồi tiếng củi cháy lách tách.

Đó là âm thanh quen thuộc nhất mà anh muốn ghi nhớ trước khi rời nhà.

Mẹ gọi:

– Dậy ăn cơm con.

Anh bước vào.

Trên mâm chỉ có bát cơm nóng, ít rau và quả trứng dành riêng cho anh.

Anh nhìn mẹ:

– Mẹ ăn cùng con.

Bà mỉm cười:

– Mẹ ăn rồi.

Anh biết mẹ chưa ăn.

Nhưng anh không nói.

Hai mẹ con ngồi bên nhau trong bữa cơm cuối trước ngày nhập ngũ.

Khi trời vừa sáng, tiếng gọi thanh niên tập trung vang lên đầu bản.

Anh khoác ba lô.

Mẹ chỉnh lại cổ áo cho con.

Cha đứng bên cửa.

Anh cúi xuống chào cha mẹ.

Mẹ ôm con thật nhanh rồi buông ra, như sợ nếu giữ lâu hơn sẽ không nỡ để con đi.

– Đi mạnh giỏi nhé con.

– Vâng.

Anh bước ra khỏi sân.

Đến đầu con đường, anh quay lại.

Mẹ vẫn đứng đó.

Cha vẫn đứng bên bậc cửa.

Anh đưa tay vẫy.

Rồi quay người bước tiếp.

Nhiều năm sau, khi đã trở về, anh vẫn nhớ đêm ấy.

Không phải vì đó là một đêm đặc biệt.

Mà bởi lần đầu tiên anh hiểu rằng trưởng thành đôi khi bắt đầu từ khoảnh khắc phải rời khỏi những điều mình yêu thương nhất.

Đêm không ngủ trước ngày nhập ngũ vì thế trở thành một ký ức không thể quên: một đêm có nỗi nhớ, có lo lắng, có tình yêu của cha mẹ và có quyết tâm của một người trẻ chuẩn bị bước vào một chặng đường lớn của cuộc đời.

Ngoài sân, con đường làng năm xưa vẫn còn đó.

Và trong ký ức người lính già, tiếng gọi tập trung của buổi sáng hôm ấy dường như vẫn vang lên giữa màn sương quê nhà.