Đêm mưa và bản thảo

Một người viết thường có những đêm dài.

Đêm của Đào Tấn có thể cũng như vậy.

Khi mọi người đã nghỉ, một ngọn đèn vẫn còn sáng trong phòng.

Trên bàn là những trang giấy.

Một câu hát vừa viết xong lại được đọc lại.

Một chữ chưa vừa ý được sửa.

Một đoạn đối thoại cần thay đổi.

Sáng tác không bao giờ là công việc đơn giản.

Đặc biệt với sân khấu, chữ viết phải có khả năng sống khi được nói lên.

Một câu văn đẹp trên giấy chưa chắc đã phù hợp với người diễn.

Một đoạn thoại dài có thể làm nhịp diễn chậm.

Một câu quá ngắn lại không đủ sức thể hiện tâm trạng.

Người viết tuồng vì thế phải vừa là nhà văn, vừa phải hiểu sân khấu.

Đào Tấn có cả hai khả năng.

Ông quan tâm đến văn chương nhưng cũng hiểu đặc trưng biểu diễn.

Có những đêm mưa, tiếng nước ngoài hiên có thể hòa với tiếng bút.

Trang giấy trước mặt ông chứa những nhân vật chưa có hình hài.

Nhưng trong trí tưởng tượng, họ đã bắt đầu sống.

Một người đang đứng giữa chiến trường.

Một người phụ nữ đang chờ đợi.

Một vị quan đang suy nghĩ.

Một người lính đang đứng trước lựa chọn.

Tất cả bước ra từ những dòng chữ.

Rồi ngày mai, những dòng chữ ấy có thể trở thành tiếng hát.

Đó là một hành trình kỳ diệu.

Từ suy nghĩ của người viết đến sân khấu.

Từ sân khấu đến khán giả.

Từ khán giả đến ký ức.

Và từ ký ức đến những thế hệ sau.

Một bản thảo nhỏ có thể bắt đầu một hành trình rất dài.

Đào Tấn có lẽ hiểu điều ấy.

Bởi ông không chỉ viết cho người cùng thời.

Những tác phẩm của ông về sau còn được người đời sau nghiên cứu, phục dựng và biểu diễn.

Đó là minh chứng cho sức sống của chữ nghĩa.

Một trang giấy có thể mỏng.

Nhưng ký ức chứa trong đó có thể rất sâu.