Đêm Mường Phăng và quyết định lịch sử của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Giữa bối cảnh khói lửa mịt mờ của những năm tháng kháng chiến trường kỳ, khi vận mệnh của dân tộc đặt ngàn cân treo sợi tóc, hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong căn hầm dã chiến tại Mường Phăng mùa xuân năm 1954 mãi khắc sâu vào tâm trí các thế hệ người Việt như một biểu tượng rạng ngời của trí tuệ thiên tài, bản lĩnh gang thép và lòng nhân ái bao la. Nơi núi rừng Tây Bắc thâm u, bao bọc bởi màn sương mù giá lạnh và tiếng đại bác vọng về từ tiền tuyến, căn hầm nhỏ của Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ dường như thu nhỏ cả sức nặng của lịch sử. Trên chiếc bàn gỗ mộc mạc trải đầy những bản đồ chiến sự chi chít ký hiệu, ánh đèn bão hắt lên vầng trán cao và đôi mắt sâu thẳm, sáng rực vẻ trầm ngâm của vị Tổng Tư lệnh. Đó không chỉ là không gian của những tính toán quân sự lạnh lùng, mà là nơi diễn ra cuộc đấu tranh tư tưởng dữ dội và thiêng liêng nhất của một người thầy giáo mang gươm đi cứu nước. Ít ai thấu hiểu hết sức nặng của hai chữ "trách nhiệm" đè nặng lên đôi vai ông trong đêm trước ngày mở màn chiến dịch. Ban đầu, phương án tác chiến được cấp trên và các cố vấn thông qua là "đánh nhanh, giải phóng nhanh", với hy vọng dùng sức mạnh áp đảo để kết thúc toàn bộ tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của quân viễn chinh Pháp chỉ trong vài ngày đêm. Nhưng qua thực tiễn trinh sát tỉ mỉ, qua những báo cáo về hệ thống hỏa lực, công sự kiên cố bằng bê tông cốt thép của địch nằm sâu trong lòng chảo, cùng sự thấu hiểu vô bờ bến đối với xương máu của từng chiến sĩ, Đại tướng đã nhận ra một sự thật đau xót: "đánh nhanh" theo lối cũ chẳng khác nào đem sinh mạng của bộ đội ra đánh cược với hỏa lực tối tân của kẻ thù, và nguy cơ thất bại là hiện hữu. Giữa muôn vàn áp lực từ thời gian, từ ý chí quyết chiến và cả những ánh mắt kỳ vọng của toàn quân, một quyết định táo bạo, đi ngược lại hoàn toàn với mọi tư duy tác chiến truyền thống lúc bấy giờ, đã trỗi dậy trong tư duy quân sự lỗi lạc của ông. Đó là quyết định hoãn giờ G, ra lệnh rút pháo ra, thay đổi toàn bộ phương châm từ "đánh nhanh thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc". Khoảnh khắc ông cất tiếng nói trong cuộc họp Đảng ủy mặt trận đêm hôm ấy, phân tích thấu đáo từng điểm yếu chí mạng của đối phương như việc chúng bị cô lập hoàn toàn về hậu cần và tiếp tế đường không, đồng thời khẳng định quyết tâm bảo toàn lực lượng để lấy chắc thắng làm đầu, cả căn hầm như nín thở trước khi vỡ oà trong sự thấu hiểu và đồng thuận tuyệt đối. Quyết định lịch sử ấy không đơn thuần là một sự dịch chuyển về chiến thuật trên bàn cờ quân sự, mà là minh chứng cho nhân cách lớn của một vị tướng lấy sự sống của nhân dân, của người lính làm trọng tâm tối thượng. Từ giây phút định mệnh ấy, một chiến dịch vô cùng gian khổ nhưng vĩ đại đã được định hình, nơi hàng ngàn chiến sĩ công binh, pháo thủ ngày đêm "khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt", kéo những cỗ pháo nặng hàng tấn qua những dốc cao vực sâu bằng sức người và ý chí phi thường. Để rồi, qua hàng chục ngày đêm vây lấn, siết chặt vòng kim cô, vào chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" của Quân đội Nhân dân Việt Nam đã hiên ngang bay phấp phới trên nóc hầm tướng De Castries, chấm dứt hoàn toàn ách đô hộ của thực dân Pháp trên mảnh đất hình chữ S. Nhìn lại chặng đường dài của thời hoa lửa ấy, người ta không chỉ nhớ đến một thiên tài quân sự với những binh pháp kiệt xuất làm chấn động địa cầu, mà còn mãi khắc ghi hình ảnh một "người anh cả" của quân đội nhân dân, người luôn đặt trọn tình yêu thương vào từng trận đánh, từng nhịp thở của non sông đất nước, để lại muôn đời sau bài học vô giá về sự cẩn trọng, trí tuệ và bản lĩnh của một nhân cách lớn.