Bài viết

Đêm nghe tiếng ễnh ương

Đồng Tháp17/07/2026Đoàn phường Cao Lãnh (Đoàn phường Cao Lãnh)5 lượt xem0 lượt chia sẻ

Vào năm 1945, Nhật đảo chánh Pháp (Coup d'état du mars 45). Ông Nguyễn Phú Hựu, Hội đồng thành phố (Conseiller municipal) ở Sa Đéc rủ ông Vĩnh Bảo ra làm việc với Nhựt Bổn. Ông không thích làm chính trị nhưng không thể từ chối thẳng mặt. Lúc bấy giờ có những tàu đi Sài Gòn - Nam Vang là Louis Blanchet, Jules Rueff (tàu cỡ lớn), Battambang, Mekong, và Long Hồ (của ông Phán Nuôi, Vĩnh Long). Vĩnh Long thì có cầu tàu, Sa Đéc thì không. Mỗi khi tàu đi ngang qua Sa Đéc thì chạy chậm thật chậm để đợi ghe chở khách trong bờ ra hay chở khách từ tàu vào bờ.

Ngày 15 tháng 5, để tránh bị phát hiện, ông đạp xe qua Vĩnh Long đón tàu lên Nam Vang. Tại Nam Vang, một đêm trăng tịch mịch, ông đến thăm một người bạn cũ đang tu trong ngôi chùa nhỏ nằm giữa một ao sen. Trong lúc nói chuyện với bà, ông nghe lòng mình thổn thức theo tiếng ảnh ương (ễnh ương) ềnh ang thoát ra từ dưới ao. Từ hôm ấy ông nghĩ rằng nếu dùng tiếng đàn gáo thì âm thanh nghe như tiếng kêu ảnh ương, não nuột hơn. Điều này khiến ông chịu khó mày mò điều chỉnh âm thanh đàn gáo của ông, rồi đàn trên dây song thanh mà ông đã sáng tạo hồi năm 12 tuổi.

Ít ai biết được rằng, lúc mới chỉ là cậu bé 12 tuổi, ông không những chơi đàn gáo rành rẽ mà còn biết chế ra bốn cách lên dây khác thường và thể hiện thật nhuần nhuyễn. Với dây song thanh nói trên, phải hạ trục đàn của dây trong (dây to) xuống thấp tạo âm thanh thật trầm đến một quãng tám (octave) so với dây ngoài (dây nhỏ). Song thanh, tức đồng âm, nhưng cách nhau đúng một octave. Thường khi loại đàn kéo cung như đàn cò, đàn gáo, người đàn lên dây theo quãng năm (như xàng - liu, tức do - sol). Các nhạc sĩ cho rằng lên dây song thanh, chỉ một bậc cho 2 dây thì thiếu đi cung bậc. Nhưng khi nghe ông đàn điêu luyện trên dây này thì nhiều người hoan nghênh và thích thú nghe.

Đến năm 14 tuổi, ông sáng tạo ra một loại dây thứ năm. Báo chí thường nhắc rằng lúc 20 tuổi (năm 1938) tiếng đàn gáo của ông đã được ghi vào đĩa Béka cùng với Năm Nghĩa đàn tranh, Ba Cân đàn kìm cho cô Ba Thiệt ca Vọng cổ nhịp 16. Đó là dĩa nhựa âm nhạc cổ truyền Việt Nam đầu tiên đi vào điện khí.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn