Đêm nghe tiếng mưa nhớ mái tranh

Đêm ấy, mưa rơi rất lâu.

Mưa Trường Sơn không ồn ào lúc bắt đầu, mà cứ lặng lẽ nặng dần rồi phủ kín cả khu rừng.

Nước gõ lộp bộp lên tấm tăng căng phía trên.

Tiếng mưa nối tiếp nhau không dứt.

Nguyễn Văn Được nằm trong võng, kéo chăn sát người mà vẫn không ngủ được.

Càng nghe mưa, anh càng nhớ quê nhà.

Nhớ căn nhà mái tranh nhỏ nằm cuối xóm.

Nhớ những đêm mưa mẹ đặt thêm cái thau dưới chỗ dột.

Nhớ tiếng nước rơi xuống nền đất nghe đều đều suốt đêm.

Hồi còn ở nhà, mỗi khi mưa lớn, anh thường nằm sát bên em gái, nghe mẹ nói:

— Ngủ đi, mai trời lại sáng thôi.

Khi ấy, anh thấy mưa thật bình thường.

Có ai ngờ sau này đi xa, chính tiếng mưa ấy lại trở thành điều khiến lòng người day dứt nhất.

Lâm trở mình ở chiếc võng bên cạnh.

— Chưa ngủ à?

— Chưa.

— Mưa làm nhớ nhà phải không?

Được khẽ cười:

— Ừ. Tự nhiên nhớ mái tranh.

Lâm im lặng một lúc rồi nói:

— Nhà tôi cũng mái tranh. Mỗi lần mưa là cả nhà phải chạy đi lấy nón úp chỗ dột.

Hai người cùng cười nhỏ.

Tiếng cười tan nhanh trong tiếng mưa.

Một lúc sau, Hòa ở góc lán lên tiếng:

— Các cậu có nhớ mùi rơm ướt không?

Được đáp ngay:

— Nhớ chứ.

Páo cũng nói:

— Tôi nhớ mùi khói bếp sau mưa.

Thế là giữa đêm rừng, những người lính lại nói chuyện về quê.

Người nhớ mái tranh.

Người nhớ bờ tre.

Người nhớ sân đất.

Người nhớ tiếng mẹ gọi đóng cửa khi mưa tạt.

Mưa ngoài rừng vẫn rơi đều.

Nhưng trong lòng mỗi người đã hiện lên một mái nhà khác nhau.

Được nhắm mắt lại.

Anh tưởng tượng mẹ đang ngồi bên bếp lửa.

Gió lùa qua vách tranh.

Mưa gõ trên mái.

Chiếc áo mẹ vá phơi chưa kịp khô.

Con chó vàng nằm cuộn trước hiên.

Tất cả đều rất xa.

Mà cũng rất gần.

Anh đưa tay sờ vào túi áo trong.

Lá thư của mẹ vẫn còn đó.

Trong thư có dòng:

“Mưa nhiều, mái tranh lại dột mấy chỗ, nhưng nhà mình vẫn bình yên con ạ.”

Được đọc đi đọc lại câu ấy nhiều lần.

Mái tranh dột.

Nhưng bình yên.

Còn ở nơi anh đang nằm, không có mái tranh, chỉ có tấm tăng mỏng giữa rừng sâu.

Vậy mà điều anh mong nhất vẫn là ngày được trở về dưới mái nhà dột ấy.

Gần sáng, mưa nhẹ dần.

Tiếng nước nhỏ từ lá cây xuống đất nghe thưa hơn.

Lâm khẽ nói:

— Mai chắc đường lầy lắm.

Được đáp:

— Ừ. Nhưng rồi cũng qua thôi.

Anh nhìn lên tấm tăng đẫm nước.

Trong đầu vẫn vang tiếng mưa trên mái tranh quê nhà.

Nhiều năm sau, bác Được kể:

“Ở chiến trường, có những đêm mưa làm tôi nhớ nhà đến nao lòng. Không phải nhớ điều gì lớn lao, chỉ nhớ tiếng mưa trên mái tranh.”

Bác nói rằng sau chiến tranh, nhiều nhà đã lợp ngói, lợp tôn.

Mái tranh xưa không còn nữa.

Nhưng mỗi khi nghe mưa đêm, bác vẫn thấy mình như trở lại căn nhà nhỏ năm nào, nơi có mẹ, có em và có một tuổi thơ nghèo mà ấm áp.

Đêm nghe tiếng mưa nhớ mái tranh là nỗi nhớ rất giản dị của người lính: nhớ một mái nhà có thể dột, có thể nghèo, nhưng là nơi có mẹ chờ, có tiếng người thân và có cảm giác bình yên mà suốt những năm tháng chiến tranh anh luôn mong được trở lại.