Đêm Noel khói lửa – Bản hùng ca bất tử của Đại đội Thanh niên xung phong 915 (P1)

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản trường ca bất tận được viết nên bằng mồ hôi, nước mắt và máu đào của biết bao thế hệ con người Việt Nam yêu nước. Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc ta đã không ít lần phải đối mặt với những thử thách sinh tử, nhưng cũng chính trong những thời khắc cam go ấy, chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam lại tỏa sáng rực rỡ, hun đúc nên sức mạnh tinh thần vô song, giúp dân tộc ta đứng vững và đi tới thắng lợi.

Trong dòng chảy lịch sử hào hùng ấy, có những con người bình dị nhưng phi thường, đã lặng lẽ hiến dâng cả tuổi thanh xuân, thậm chí cả mạng sống của mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Có những sự kiện không chỉ là nỗi đau mất mát của riêng một địa phương, một gia đình, mà đã trở thành ký ức thiêng liêng, là biểu tượng sáng ngời của lý tưởng sống cao đẹp, của tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.

Đêm Noel ngày 24 tháng 12 năm 1972 tại Ga Lưu Xá, thành phố Thái Nguyên là một đêm như thế. Khi nhiều nơi trên thế giới đang đắm chìm trong ánh đèn Giáng sinh ấm áp, trong tiếng chuông nhà thờ ngân vang niềm hy vọng và bình an, thì tại mảnh đất công nghiệp miền Bắc xã hội chủ nghĩa, bom đạn của đế quốc Mỹ đã trút xuống, cướp đi sinh mạng của 60 cán bộ, đội viên Đại đội Thanh niên xung phong 915 – những con người đang làm nhiệm vụ phục vụ sản xuất, bảo đảm giao thông và chi viện cho chiến trường miền Nam ruột thịt.

Họ là những thanh niên tuổi đời mười tám, đôi mươi, mang trong mình ước mơ giản dị của tuổi trẻ: được học tập, lao động, xây dựng gia đình, góp sức dựng xây quê hương sau ngày đất nước hòa bình. Nhưng trước tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ sẵn sàng gác lại hạnh phúc riêng tư, tình nguyện đến những nơi gian khổ, nguy hiểm nhất. Họ ra đi khi cuộc đời còn dang dở, để lại phía sau gia đình, người thân và những dự định còn đang ấp ủ.

Song chính sự hy sinh ấy đã làm nên một bản hùng ca bất tử, tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam. Viết về Đại đội TNXP 915 hôm nay không chỉ là nhắc lại một sự kiện lịch sử đau thương, mà còn là lời tri ân sâu sắc đối với thế hệ đi trước; là sự tiếp nối mạch nguồn truyền thống cách mạng; là cách để thế hệ trẻ hôm nay hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, độc lập và trách nhiệm thiêng liêng của mình đối với Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

PHẦN I

BỐI CẢNH LỊCH SỬ CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ

VÀ VAI TRÒ CỦA THANH NIÊN XUNG PHONG

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân Việt Nam là một trong những cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc vĩ đại nhất trong thế kỷ XX, không chỉ có ý nghĩa đối với vận mệnh dân tộc Việt Nam mà còn tác động sâu sắc đến phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã phát huy cao độ truyền thống yêu nước, ý chí độc lập, tự do, tinh thần “không có gì quý hơn độc lập, tự do” để đứng lên chống lại một trong những đế quốc hùng mạnh nhất thời đại.

Năm 1972, khi cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, đế quốc Mỹ điên cuồng tiến hành chiến dịch tập kích chiến lược bằng máy bay B52 nhằm hủy diệt tiềm lực kinh tế, quốc phòng của miền Bắc, gây sức ép buộc ta phải chấp nhận những điều kiện bất lợi trên bàn đàm phán Paris. Những trận bom rải thảm với sức công phá khủng khiếp đã tàn phá nặng nề Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên và nhiều khu công nghiệp, tuyến giao thông huyết mạch khác.

Trong hoàn cảnh ấy, miền Bắc không chỉ là hậu phương lớn của tiền tuyến miền Nam mà còn là pháo đài kiên cường, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa chi viện sức người, sức của cho chiến trường. Các tuyến đường sắt, đường bộ, các nhà ga, kho tàng, bến bãi trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của không quân Mỹ, bởi đó chính là “mạch máu” bảo đảm cho cuộc kháng chiến trường kỳ.

Chính trong bối cảnh đó, lực lượng Thanh niên xung phong tiếp tục khẳng định vai trò xung kích cách mạng của mình. Họ là những thanh niên ưu tú, mang trong mình nhiệt huyết của tuổi trẻ và lý tưởng cách mạng cao đẹp, sẵn sàng rời bỏ mái trường, ruộng đồng, nhà máy để đến những nơi gian khổ, ác liệt nhất. Không trực tiếp cầm súng nơi chiến hào nhưng Thanh niên xung phong lại đứng ở tuyến lửa của hậu phương, đảm nhận những công việc nặng nhọc, nguy hiểm, thầm lặng mà vô cùng quan trọng đối với thắng lợi chung của cuộc kháng chiến.

PHẦN II

SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẠI ĐỘI TNXP 915 VÀ NHIỆM VỤ TẠI GA LƯU XÁ

Thái Nguyên – vùng đất trung du giàu truyền thống cách mạng – giữ vị trí chiến lược quan trọng trong hệ thống phòng thủ và sản xuất của miền Bắc. Với Khu gang thép Thái Nguyên – công trình công nghiệp nặng đầu tiên của nước ta cùng mạng lưới giao thông đường sắt, đường bộ kết nối các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, Thái Nguyên trở thành một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ.

Trong hệ thống ấy, Ga Lưu Xá giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là đầu mối tập kết, trung chuyển nguyên liệu, vật tư phục vụ sản xuất công nghiệp và chi viện cho chiến trường miền Nam thân yêu. Mỗi chuyến tàu ra vào ga đều gắn liền với nhiệm vụ chiến lược của hậu phương lớn miền Bắc.

Trước yêu cầu cấp bách của thực tiễn chiến tranh, lực lượng Thanh niên xung phong tỉnh Bắc Thái không ngừng được củng cố, phát triển để đáp ứng nhiệm vụ bảo đảm giao thông, phục vụ sản xuất và chi viện cho tiền tuyến. Ngày 18/01/1966, Đội Thanh niên xung phong 91 Bắc Thái chính thức được thành lập với bốn đại đội 911, 912, 913 và 914, đánh dấu một mốc son trong lịch sử phong trào thanh niên xung phong của địa phương.

Trải qua sáu năm hoạt động trong điều kiện chiến tranh ác liệt, đến tháng 6/1972, Đại đội Thanh niên xung phong 915 được thành lập với hơn 100 cán bộ, đội viên, chủ yếu là những đoàn viên, thanh niên trẻ tuổi, phần lớn là con em các dân tộc Tày, Nùng, Dao đến từ các huyện vùng cao của tỉnh Bắc Thái. Dù tuổi đời còn rất trẻ nhưng các anh, các chị đều mang trong mình lý tưởng cách mạng, tinh thần xung phong, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, không quản ngại gian khổ, hiểm nguy.

Ngay sau khi ra đời, Đại đội TNXP 915 được giao nhiệm vụ trực tiếp bốc xếp, bảo vệ hàng hóa, bảo đảm an toàn giao thông tại Ga Lưu Xá – một đầu mối vận tải đặc biệt quan trọng phục vụ Khu gang thép Thái Nguyên và công tác chi viện cho chiến trường. Đồng thời, cán bộ, đội viên của đại đội còn phối hợp với các đại đội khác trong Đội 91 và hơn 160 công nhân Công ty Cầu – Đường (thuộc Ty Giao thông) ngày đêm sửa chữa, duy tu, nâng cấp các tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ 1B đoạn từ cầu Gia Bẩy đến xã La Hiên; đường 16A đoạn từ Chùa Hang đến Trại Cau, cũng như bảo đảm giao thông tại các cầu, ngầm, bến phà trọng điểm như Đa Phúc, Gia Bẩy, Trà Vườn, ngầm Sơn Cẩm, bến phà Oánh – những nơi thường xuyên bị máy bay Mỹ đánh phá ác liệt.