Đêm Rừng Vạn Kiếp

Đêm mùa xuân năm 1285, đại ngàn Vạn Kiếp chìm trong khoảng không tĩnh mịch lạ thường. Giữa căn hầm gỗ dựng tạm bên triền núi, ngọn đèn dầu cháy leo lắt hắt bóng Trần Quốc Tuấn lên vách đá. Bên ngoài, ngàn trùng cây lá xào xạc theo cơn gió lạnh, xen lẫn tiếng bước chân tuần tra dồn dập của quân sĩ.

Đó là thời điểm đen tối nhất của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai. Thoát Hoan dẫn hàng chục vạn quân hung hãn tràn sang, hỏa lực và quân số áp đảo khiến nhiều phòng tuyến của ta bị vỡ. Vua Trần Nhân Tông vì thương dân chịu cảnh binh đao, trong một phút trăn trở đã gạn hỏi ông: "Thế giặc mạnh như vậy, hay là hãy hàng để tránh thương vong cho dân?"

Nỗi đau sơn hà nghiêng ngửa đè nặng lên vai người Tiết chế quốc công. Nhưng trong đôi mắt quật cường của Trần Quốc Tuấn, không có chỗ cho sự gục ngã. Ông khấu đầu, dõng dạc tâu lời thề huyết chiến đã đi vào thiên cổ:

"Bệ hạ chém đầu thần rồi hãy hàng!"

Đêm ấy ở Vạn Kiếp, ông không ngủ. Trên bàn gỗ là tấm bản đồ địa hình Đại Việt cùng những dòng viết dở của tập Binh thư yếu lược. Ông biết rằng đánh với kỵ binh Mông Cổ — lực lượng chưa từng biết đến thất bại từ Á sang Âu — không thể dùng sức chọi sức, mà phải dùng trí, dùng lòng dân.

Trần Quốc Tuấn vạch ra chiến lược "vườn không nhà trống", chủ động rút lui để bảo toàn lực lượng, khoét sâu vào điểm yếu thiếu lương thực của địch. Ông thức trắng nhiều đêm liền cùng tướng sĩ tính toán từng con nước triều lên xuống, từng khúc sông hiểm trở để dựng trận địa.

Khi bình minh vừa hế hé qua rặng núi, vị Quốc công bước ra khỏi lều chỉ huy. Nhìn những người lính trẻ dang tay sưởi ấm bên đống lửa tàn, trên tay ai cũng khắc hai chữ "Sát Thát", ông hiểu rằng ngọn lửa trong lòng họ chính là vũ khí mạnh nhất.

Và đúng như dự tính thiên tài của ông, quân Nguyên rơi vào cảnh kiệt huệ, hoang mang. Từ chiến thuật "lấy đoản binh thắng trường trận" được chuẩn bị trong những đêm rừng Vạn Kiếp, quân dân nhà Trần đã mở cuộc phản công thần tốc, quét sạch lực lượng xâm lược qua các chiến công hiển hách tại Hàm Tử, Tây Kết, Chương Dương, giải phóng hoàn toàn Thăng Long.

Trần Hưng Đạo không chỉ chiến thắng kẻ thù trên chiến trường bằng gươm đao, mà ông đã thắng từ trong bản lĩnh sắt đá và trí tuệ mẫn cảm ở những giờ phút nguy nan nhất của dân tộc.