Đêm sương trên biên giới Lào Cai

Tôi là Nguyễn Văn Hoang, sinh năm 1965. Tháng 3 năm 1985, khi vừa tròn hai mươi tuổi, tôi lên đường nhập ngũ.

Hai mươi tuổi, người ta thường nhớ đến những ước mơ rất trẻ. Còn tôi, tuổi hai mươi bắt đầu bằng tiếng gọi lên đường, bằng chiếc ba lô trên vai, bằng bộ quân phục màu xanh và lời dặn của gia đình trong buổi tiễn chân. Khi ấy, tôi chưa hiểu hết những gian khổ đang chờ phía trước. Tôi chỉ biết một điều rất rõ: Tổ quốc cần thì thanh niên phải đi.

Nơi tôi làm nhiệm vụ là biên giới Lào Cai.

Nhắc đến Lào Cai, nhiều người nghĩ đến núi cao, mây trắng, những phiên chợ vùng cao và vẻ đẹp hùng vĩ của miền biên viễn. Nhưng với người lính chúng tôi những năm ấy, Lào Cai còn là những đêm sương lạnh buốt, là những con đường tuần tra bám theo sườn núi, là những phiên gác dài trong im lặng, là sự cảnh giác không được phép lơi là dù chỉ một phút.

Đất nước lúc ấy đã thống nhất được mười năm, nhưng biên giới phía Bắc vẫn chưa thật sự bình yên. Sau cuộc chiến năm 1979, những vùng biên vẫn còn nhiều dấu tích của chiến tranh. Người lính chúng tôi lên đó không phải để tìm vinh quang, mà để làm một việc âm thầm: giữ cho đường biên được yên, giữ cho bản làng phía sau được sống trong bình lặng.

Tôi nhớ nhất là những đêm gác.

Đêm ở biên giới rất khác đêm ở quê. Ở quê, đêm xuống còn có tiếng chó sủa xa xa, tiếng người đi về muộn, ánh đèn hắt ra từ bếp lửa. Còn trên chốt, đêm như đặc lại. Sương phủ trắng vai áo. Gió thổi qua triền núi nghe ràn rạt. Mắt phải nhìn thật xa, tai phải nghe thật rõ. Có khi cả không gian im phăng phắc, nhưng người lính vẫn không được phép chủ quan.

Những lúc ấy, tôi thường nghĩ đến gia đình.

Nghĩ đến bữa cơm quê. Nghĩ đến dáng mẹ lom khom bên bếp. Nghĩ đến con đường đất trước nhà, nơi ngày nhập ngũ tôi đã ngoái lại nhìn rất lâu. Nỗi nhớ nhà của người lính trẻ không ồn ào. Nó nằm sâu trong ngực, nhiều khi chỉ trào lên trong một khoảnh khắc rất nhỏ: khi nhận được lá thư, khi nghe ai đó nhắc chuyện quê, hoặc khi giữa đêm lạnh, chợt thấy mình còn quá trẻ mà đã đứng nơi đầu sóng ngọn gió của Tổ quốc.

Nhưng rồi tôi lại nhìn về phía trước.

Trước mặt là đường biên. Sau lưng là quê hương. Chỉ nghĩ vậy thôi, lòng lại vững.

Trong quân ngũ, tôi học được rằng người lính không trưởng thành bằng những lời nói mạnh mẽ, mà trưởng thành bằng từng ngày chịu đựng và vượt qua. Một buổi hành quân trong mưa. Một lần bám đường tuần tra trơn trượt. Một đêm thức trắng vì nhiệm vụ. Một bữa cơm đơn sơ giữa núi rừng. Từng chút, từng chút như thế, tuổi trẻ của tôi được rèn lại cho cứng cáp hơn.

Đồng đội là điều tôi không bao giờ quên.

Ở nơi biên giới xa nhà, anh em thương nhau bằng những việc rất nhỏ. Nhường nhau chỗ nằm kín gió. Chia nhau một phần cơm. Đỡ nhau qua đoạn đường dốc. Động viên nhau khi có người nhận tin nhà. Có khi chỉ một câu nói: “Cố lên, sắp hết phiên gác rồi” cũng đủ làm lòng ấm lại giữa đêm lạnh.

Chúng tôi không nói nhiều về hy sinh, nhưng ai cũng hiểu nhiệm vụ mình đang làm không hề nhẹ. Bởi biên giới là phên dậu của đất nước. Một cột mốc, một đoạn đường tuần tra, một phiên trực tưởng như bình thường, nhưng phía sau đó là chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Người lính đứng gác không chỉ đứng cho mình, mà đứng cho làng bản, cho đồng bào, cho những mái nhà yên giấc phía sau.

Tháng 5 năm 1987, tôi xuất ngũ.

Ngày rời đơn vị, tôi nhìn lại núi rừng Lào Cai mà lòng nặng trĩu. Hơn hai năm quân ngũ không dài so với một đời người, nhưng đủ để một chàng trai hai mươi tuổi hiểu thế nào là kỷ luật, thế nào là trách nhiệm, thế nào là tình đồng đội, thế nào là giá trị của hai chữ bình yên.

Tôi trở về đời thường, nhưng trong lòng vẫn mang theo những đêm sương biên giới. Mang theo tiếng bước chân tuần tra trên đường núi. Mang theo hình ảnh đồng đội đứng lặng trong gió lạnh. Mang theo cảm giác khi đặt tay lên ngực áo và biết mình từng là một người lính nơi tuyến đầu.

Sau này, cuộc sống có lúc thuận lợi, có lúc khó khăn, tôi vẫn thường tự nhắc mình: những ngày ở biên giới còn vượt qua được, thì đời thường có gian nan mấy cũng không được nản. Người lính có thể rời quân ngũ, nhưng không được rời bỏ phẩm chất của mình. Đã từng mặc áo lính thì phải sống ngay thẳng, nghĩa tình, có trách nhiệm với gia đình, với quê hương, với bà con xóm làng.

Tôi không nhận mình đã làm điều gì lớn lao. Tôi chỉ là một người lính trong rất nhiều người lính đã từng có mặt nơi biên giới Lào Cai những năm ấy. Chúng tôi âm thầm đi qua tuổi trẻ, âm thầm làm nhiệm vụ, âm thầm trở về. Nhưng tôi tin, chính những sự âm thầm ấy đã góp phần giữ nên bình yên hôm nay.

Bây giờ, mỗi khi nhắc lại quãng đời quân ngũ, tôi vẫn nhớ rõ cái lạnh của sương núi, nhớ những phiên gác dài, nhớ đồng đội, nhớ cảm giác trái tim mình bỗng lớn hơn khi đứng trước đường biên của Tổ quốc.