Đem thân làm ngọn đuốc soi đời
Sau khi ra tù Côn Đảo, cụ Huỳnh Thúc Kháng không chọn an hưởng tuổi già mà dấn thân mở báo Tiếng Dân – tờ báo đầu tiên do người Việt làm chủ ở Trung Kỳ. Qua ngòi bút chính trực, cụ trở thành tiếng nói của lẽ phải, của dân chúng bị áp bức dưới chế độ thực dân phong kiến.
Năm 1927, sau gần 13 năm tù đày, cụ trở về quê Quảng Nam. Không chịu cúi đầu trước quyền lực, cụ lập tờ Tiếng Dân ở Huế, lấy phương châm “Nói tiếng nói của người dân bị mất tiếng nói”. Dưới ngòi bút của cụ, hàng loạt bài báo vạch trần sự thối nát của quan lại và thực dân, bênh vực người dân bị oan ức. Khi bị Pháp đe dọa, cụ bình thản nói: “Hễ dân còn khổ, ta còn phải nói”. Tiếng Dân tồn tại suốt 16 năm (1927–1943), trở thành biểu tượng của lòng can đảm, trí tuệ và tinh thần yêu nước. Người đời tôn cụ là “ngọn đuốc giữa đêm đen nô lệ”, soi đường cho phong trào khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh.
