Đêm tháng 8 năm 1972, Quảng Trị đỏ lửa

Người ta hay bảo sông Thạch Hãn là dòng sông lịch sử, nhưng với bác và những người lính vượt sông ngày ấy, đó là ranh giới mong mong giữa sống và chết. Sông Thạch Hãn thời điểm đó chính là con đường máu để tiếp tế quân lương, đạn dược và quân tiếp viện cho Thành cổ Quảng Trị — nơi mà mỗi mét đất đều phải trả bằng xương máu.

Cháu nhìn vào bức ảnh tư liệu này xem. Đây không phải là cảnh đóng phim đâu. Đó là hình ảnh thực tế mà Binh chủng Thông tấn xã Việt Nam và các phóng viên chiến trường ghi lại được

Mỗi chuyến vượt sông đêm đó là một cuộc đấu trí với cái chết. Địch soi đèn pha sáng quắc cả mặt sông, pháo hạm từ ngoài biển dội vào, máy bay C-130 thả pháo sáng liên tục. Mặt nước sông Thạch Hãn đêm nào cũng cuồn cuộn, sủi bọt vì đạn pháo.

Chiến sĩ ta ngày đó phần lớn là sinh viên các trường đại học ở Hà Nội mới gác bút nghiên lên đường. Nhiều đứa quê miền núi hay đồng bằng chưa biết bơi, chỉ ôm lấy chiếc phao tự chế bằng săm xe ô tô, đập chân cuống cuồng giữa dòng nước xiết. Có đứa vừa rời bờ được mươi thước thì một quả pháo dội xuống, sóng trùm qua... lúc ngoi lên thì đồng đội bên cạnh đã không còn nữa.

Bác còn nhớ như in lời thơ của người đồng đội Lê Bái sau này viết lại, mà mỗi lần nhẩm đọc, mắt bác lại cay xè:

"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm Có tuổi hai mươi thành sóng nước Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm..."

Đáy sông Thạch Hãn không chỉ có cát bùn, cháu ạ. Nơi đó là nơi yên nghỉ của hàng ngàn chiến sĩ tuổi đời mới mươi tám, đôi mươi. Họ ngã xuống, hòa tan vào dòng nước để những người còn lại tiếp tục bơi sang bờ bên kia, giữ vững từng tấc đất Thành cổ suốt 81 ngày đêm đỏ lửa.

Chiến tranh lùi xa rồi, dòng sông Thạch Hãn bây giờ lại bình yên, xanh mát trôi qua lòng thị xã Quảng Trị. Nhưng mỗi lần có dịp quay lại thả hoa xuống dòng sông này, bác vẫn thấy như nghe được tiếng gọi của đồng đội từ dưới lòng sâu.