Đêm trắng của vị Tổng tư lệnh ở Điện Biên Phủ

Đêm 25 tháng 1 năm 1954, tại Sở Chỉ huy chiến dịch ở hang Thẩm Púa, Điện Biên, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đứng trước một quyết định có thể làm thay đổi toàn bộ chiến dịch.

Trước đó, Bộ Chỉ huy đã chuẩn bị phương án “đánh nhanh, thắng nhanh”. Pháo đã được kéo vào trận địa, bộ đội đã sẵn sàng. Theo kế hoạch, cuộc tiến công sẽ bắt đầu vào ngày 25 tháng 1.

Nhưng tình hình lúc này đã khác.

Từ khi phương án được xây dựng, quân Pháp đã tăng cường lực lượng tại Điện Biên Phủ, hệ thống cứ điểm ngày càng kiên cố, còn quân ta phải đối mặt với những khó khăn rất lớn về hậu cần và hỏa lực. Đại tướng nhận thấy nếu tiến công theo cách cũ thì không thể bảo đảm chắc thắng.

Đêm ấy, ông không ngủ.

Theo tư liệu của Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đại tướng đã trải qua “10 ngày trăn trở và một đêm thức trắng”; người y tá phải buộc ngải cứu lên đầu ông vì đau đầu.

Điều khiến quyết định trở nên khó khăn là hàng vạn người đã chuẩn bị cho trận đánh. Pháo đã được đưa vào. Đường đã mở. Bộ đội đã chờ lệnh.

Nếu thay đổi phương án, tất cả phải làm lại.

Sáng 26 tháng 1 năm 1954, Đảng ủy Mặt trận họp. Võ Nguyên Giáp đặt câu hỏi về khả năng chắc thắng của phương án “đánh nhanh, thắng nhanh”. Không ai có thể khẳng định chắc chắn.

Cuối cùng, ông quyết định hoãn cuộc tiến công, chuyển sang phương châm “đánh chắc, tiến chắc”. Lệnh được truyền xuống các đơn vị: kéo pháo ra, rút quân về vị trí tập kết và chuẩn bị lại toàn bộ chiến dịch.

Đó không phải là một cuộc rút lui dễ dàng.

Kéo pháo vào đã khó, kéo pháo ra còn khó hơn. Trong suốt nhiều ngày, bộ đội phải đưa những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua núi cao, vực sâu dưới sự uy hiếp của máy bay Pháp. Ngày 5 tháng 2 năm 1954, khẩu pháo cuối cùng mới được đưa về vị trí an toàn.

Trong quá trình ấy, Tô Vĩnh Diện đã hy sinh khi dùng thân mình cứu khẩu pháo có nguy cơ lao xuống vực.

Sau đó, quân ta mất thêm nhiều tuần để chuẩn bị lại. Pháo được bố trí theo phương án mới, hệ thống chiến hào từng bước siết chặt quanh tập đoàn cứ điểm.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, trận đánh bắt đầu.

56 ngày đêm sau, ngày 7 tháng 5 năm 1954, Điện Biên Phủ thất thủ.

Ngày nay, hang Thẩm Púa vẫn là một di tích lịch sử quan trọng của chiến dịch. Đây là nơi đặt Sở Chỉ huy đầu tiên của Chiến dịch Điện Biên Phủ và là nơi diễn ra những cuộc họp quan trọng trước khi Bộ Chỉ huy chuyển sang phương án mới.

Điều đáng nhớ nhất trong câu chuyện này có lẽ không phải là một trận đánh.

Mà là một đêm người chỉ huy không ngủ.

Giữa lúc hàng vạn người đang chờ giờ nổ súng, Võ Nguyên Giáp đã phải lựa chọn giữa việc giữ nguyên kế hoạch đã chuẩn bị công phu hay dừng lại để làm lại từ đầu.

Ông chọn cách thứ hai.

Và đôi khi, một chiến thắng lớn bắt đầu từ việc người chỉ huy đủ can đảm nói rằng: chưa thể đánh lúc này.