ĐÊM TRẮNG ĐÌA DỨA VÀ BẢN HÙNG CA BẤT TỬ TUỔI ĐÔI MƯƠI
Đêm định mệnh trên cánh đồng bưng Láng Sấu
Trở lại dòng ký ức của mùa Hè đỏ lửa năm Mậu Thân 1968, đội dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc khi ấy gồm khoảng 100 thanh niên nam nữ tuổi đời từ 15 đến 30. Ban ngày cầm cuốc cầm cày, nhưng hễ đêm xuống có lệnh là họ lập tức lên đường làm nhiệm vụ chuyển thương binh về tuyến sau và tải đạn tiếp tế cho lực lượng quân giải phóng ở ven đô Sài Gòn.
Đêm 15/6/1968 (nhằm ngày 20/5 Âm lịch), như bao đêm khác, 55 dân công tập trung tại Ngã tư Tân Hòa 1 để làm nhiệm vụ chuyển thương binh về Đức Hòa (Long An) và tải đạn về điểm tập kết. Những cô gái trẻ trước lúc đi còn nở nụ cười tươi dặn cha mẹ: "Ba đừng có lo, con biết mà", nào ngờ đó là lời từ biệt cuối cùng.
Gần 9 giờ tối, khi đoàn người đang lội bì bõm qua vùng bưng Láng Sấu sình lầy, nước ngập ngang thắt lưng thì bất ngờ hai chiếc trực thăng địch sà xuống thấp, quần thảo và rọi đèn pha sáng rực cả góc trời. Lệnh ẩn nấp vào khu vực Đìa Dứa vừa ban ra chưa dứt lời thì từng tràng đạn rocket, đại liên từ máy bay địch đã trút xuống xối xả "như vãi trấu".
Trong phút chốc, máu nhuộm đỏ dòng kinh. Giữa làn mưa đạn và ánh đèn pha quét rát mặt nước, những lời trăng trối nghẹn ngào vang lên từ bụi dứa của người mẹ trẻ 25 tuổi Huỳnh Thị Điệp gửi lại đồng đội: "Tao bị trúng đạn rồi Tám ơi, chắc tao chết! Mày còn sống thì nhớ nói má tao nuôi giùm con tao...". Ở thời khắc sinh tử ấy, nhận ra nếu cứ nằm im làm mục tiêu thì cả đoàn sẽ hy sinh hết, nhiều dân công đã dũng cảm lao ra khỏi nơi ẩn nấp, hét lớn kêu gọi mọi người chạy tứ tán để làm loạn hỏa lực địch, mở đường sống cho những đồng đội phía sau.
Rạng sáng hôm sau, bất chấp sự ngăn cản của kẻ thù, người dân Vĩnh Lộc òa khóc tràn ra đồng bưng tìm con em mình. Cảnh tượng khiến ai nấy đều thắt ruột: 32 người con ưu tú đã ngã xuống, đa số là các thiếu nữ tuổi đời mới 16 đến 20. Họ hy sinh nhưng bàn tay vẫn còn nắm chặt lấy nhau, kết thành từng cụm để che chắn đạn cho đồng đội đến hơi thở cuối cùng.
Từ ngôi miếu nhỏ đồng bưng đến biểu tượng anh hùng bất tử
Thương tiếc những người con ngã xuống vì độc lập tự do, ngay sau đêm định mệnh ấy, bà con Vĩnh Lộc đã dựng tạm một ngôi miếu nhỏ vỏn vẹn ngay tại Đìa Dứa để sớm hôm hương khói. Trải qua năm tháng, từ tấm lòng quyên góp của nhân dân và sự đầu tư của TP.HCM, ngôi miếu nhỏ đơn sơ ngày nào đã qua nhiều lần tôn tạo để trở thành Khu di tích lịch sử Dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc Mậu Thân 1968 rộng khang trang.
Giữa khoảng trời xanh mát bóng tre dọc kinh Đìa Dứa hôm nay, bức tượng đài bằng đồng cao khắc họa hình ảnh 3 nữ dân công vai mang súng, vác cáng thương, vác hòm đạn sừng sững hiên ngang. Đây cũng là tượng đài duy nhất về lực lượng dân công hỏa tuyến trong kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam. Năm 2010, tập thể 32 liệt sĩ dân công hỏa tuyến đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Không dừng lại ở một Di tích lịch sử cấp Thành phố, giới nghiên cứu lịch sử, văn hóa và chính quyền địa phương đang chung tay hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng nơi đây thành Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Những đề xuất tái hiện không gian cảnh quan đồng bưng, đường trâu, đìa dứa kết hợp cùng công nghệ số và điện ảnh đang được ấp ủ, nhằm giúp thế hệ mai sau khi đặt chân đến đây đều có thể cảm nhận trọn vẹn sự khốc liệt và tinh thần bất khuất của cha ông.
Bản hùng ca tri ân và sự tiếp nối của tuổi trẻ hôm nay
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, khói lửa chiến tranh đã lùi xa để nhường chỗ cho những mùa pháo hoa rực rỡ đón năm mới và những khu dân cư trù phú mọc lên trên vùng đất Vĩnh Lộc. Thế nhưng, câu chuyện thời hoa lửa ấy chưa bao giờ bị lãng quên.
Trong hành trình kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, một khung cảnh lắng đọng và đầy xúc động đã diễn ra ngay tại Khu di tích lịch sử Dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc. 32 bông cúc trắng tinh khôi được đặt trang trọng trên những chiếc ghế tri ân không người ngồi – tượng trưng cho sự hiện diện bất tử của 32 thanh niên xung phong, dân công năm ấy.
Bằng lòng biết ơn sâu sắc và sự hỗ trợ của công nghệ, những đoàn viên, sinh viên trẻ của TP.HCM đã tỉ mỉ tìm gặp từng nhân chứng, lắng nghe từng ký ức để phục dựng lại 19 bức di ảnh của các Mẹ Việt Nam anh hùng, các liệt sĩ và dân công hỏa tuyến trao tận tay thân nhân. Giọt nước mắt của những người ở lại rơi xuống khi bàn tay run run chạm vào gương mặt tuổi đôi mươi rạng rỡ của người chị, người em mình sau hàng chục năm xa cách.
Câu chuyện thời hoa lửa tại Đìa Dứa – Vĩnh Lộc không chỉ là một trang sử bi hùng nằm trong viện bảo tàng, mà đã trở thành ngọn lửa truyền thống thắp sáng tâm hồn thế hệ trẻ. Những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi năm 1968 đã hiến dâng trọn vẹn thanh xuân và máu xương để đất nước nở hoa độc lập; và hôm nay, một thế hệ tuổi đôi mươi mới đang cúi đầu tri ân, nguyện rèn luyện "tâm trong, trí sáng, hoài bão lớn" để viết tiếp câu chuyện hòa bình, dựng xây quê hương vươn mình trong kỷ nguyên mới.
