Đêm trú trong bản

Đêm xuống trên bản Mường.

Sau một ngày hành quân dài, những người lính được bà con cho nghỉ tạm trong một ngôi nhà sàn.

Ngoài trời, núi rừng chìm trong bóng tối.

Trong nhà, bếp lửa nhỏ vẫn còn đỏ.

Người dân mang ra một ít cơm và rau rừng.

Không nhiều, nhưng đủ để những người lính có một bữa ăn sau một ngày mệt mỏi.

Một cụ già trong bản nói:

— Các chú cứ nghỉ đi. Đường còn dài.

Một chiến sĩ trẻ đáp:

— Chúng cháu cảm ơn bà con.

Người cụ già xua tay:

— Bộ đội với dân là một nhà.

Câu nói giản dị khiến những người lính cảm thấy ấm lòng.

Đêm ấy, họ nằm nghỉ trên sàn nhà.

Có người nhớ quê.

Có người lấy trong túi ra một lá thư nhà đã cũ.

Có người kể chuyện về mẹ, về những cánh đồng, về con đường làng nơi mình lớn lên.

Người lính trẻ Cù Chính Lan cũng từng sống giữa những người đồng đội trong những hoàn cảnh như thế.

Những ngày kháng chiến không chỉ có chiến đấu.

Đó còn là những giờ phút nghỉ ngơi ngắn ngủi, những bữa cơm đạm bạc, những câu chuyện bên bếp lửa và tình cảm mà nhân dân dành cho bộ đội.

Một em nhỏ trong bản tò mò nhìn những người lính.

Em hỏi:

— Bao giờ các chú về nhà?

Một chiến sĩ mỉm cười:

— Khi đất nước hòa bình.

Đứa trẻ chưa hiểu hết câu trả lời.

Em chỉ biết những người lính trước mặt mình rất thân thiện.

Sáng hôm sau, khi trời vừa sáng, bộ đội chuẩn bị lên đường.

Người dân lại mang nước ra cho họ.

Một người phụ nữ đưa thêm ít cơm nắm:

— Đường xa, các chú mang theo mà ăn.

Người lính nhận lấy bằng hai tay.

— Chúng cháu nhớ ơn bà con.

Đoàn quân tiếp tục lên đường.

Người dân đứng bên hiên nhà nhìn theo.

Những bóng áo lính dần khuất sau con đường núi.

Ngôi nhà sàn lại trở về với nhịp sống bình thường.

Nhưng trong ký ức của những người lính, đêm trú trong bản ấy sẽ còn ở lại rất lâu.

Bởi giữa những năm tháng chiến tranh, một mái nhà mở cửa cho bộ đội cũng là một biểu hiện của tình quân dân.

Cù Chính Lan hy sinh ngày 29 tháng 12 năm 1951, khi mới hai mươi tuổi. Ngày 19 tháng 5 năm 1952, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi anh được nhắc đến cùng những chiến công.

Nhưng khi kể lại lịch sử, cũng cần nhớ đến những người dân bình dị đã chia sẻ với bộ đội từng bữa cơm, chỗ ngủ, bầu nước và lời động viên.

Đêm trú trong bản chỉ kéo dài một đêm, nhưng tình cảm của người dân dành cho người lính có thể theo họ suốt cả cuộc đời.

Và nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, những người từng đi qua bản Mường năm ấy vẫn có thể nhớ về một mái nhà sàn, một bếp lửa và những con người đã mở rộng vòng tay với bộ đội.