Đêm Trực

Trong một lần trò chuyện với các cựu chiến binh, tôi có dịp nghe một cô cựu dân quân tự vệ kể về những năm tháng chiến tranh. Cô nói chuyện chậm rãi, thỉnh thoảng lại mỉm cười khi nhớ về tuổi trẻ của mình.

“Ngày ấy tôi còn trẻ lắm, mới ngoài đôi mươi thôi. Thấy quê hương có chiến tranh, thanh niên trong làng ai cũng tham gia. Tôi cũng đăng ký vào đội dân quân tự vệ.”

Cô kể, công việc của những nữ dân quân khi ấy rất nhiều. Ban ngày thì sản xuất, tải lương thực, chăm sóc thương binh; ban đêm lại thay nhau trực gác, canh phòng và giúp người dân sơ tán khi có báo động.

Có một đêm, cô cùng mấy chị em trong đội đang trực thì nghe tiếng máy bay từ xa vọng lại.

“Lúc đó chúng tôi chỉ nghe tiếng máy bay thôi là biết phải làm gì. Người lớn đưa trẻ con xuống hầm, còn chúng tôi chia nhau đứng ở các vị trí.”

Cô cười nhẹ:

“Thật ra lúc ấy cũng sợ chứ. Ai mà không sợ. Nhưng nhìn bà con và mấy đứa trẻ chạy xuống hầm, mình lại thấy phải cố gắng.”

Đêm hôm đó, bom rơi gần khu dân cư. Sau tiếng nổ, một căn nhà bị tốc mái. Cô cùng đồng đội lập tức chạy đến đưa một bà cụ và mấy đứa nhỏ ra khỏi khu vực nguy hiểm.

“Có một bé gái cứ khóc, nắm chặt lấy tay tôi. Nó hỏi: ‘Cô ơi, bom hết chưa?’ Tôi bảo: ‘Chưa hết đâu, nhưng cô ở đây, cháu đừng sợ.’”

Cô dừng lại một lúc rồi nói:

“Sau này nghĩ lại, tôi cũng không biết lúc ấy mình lấy đâu ra can đảm để nói câu đó.”

Những năm tháng sau đó, cô vẫn tiếp tục những đêm trực như thế. Có đêm mưa rét, quần áo ướt sũng; có đêm vừa nghe tiếng báo động đã phải chạy đi giúp dân; cũng có những ngày chứng kiến người quen, người đồng đội mãi mãi không trở về.

Khi được hỏi điều gì khiến cô nhớ nhất, cô không nhắc đến bom đạn.

Cô chỉ nói:

“Tôi nhớ tuổi trẻ. Nhớ những người cùng mình đứng gác trong đêm. Nhớ những bữa cơm vội bên nhau. Hồi ấy nghèo và khổ lắm, nhưng chúng tôi thương nhau như ruột thịt.”

Nói rồi cô nhìn ra xa, giọng chậm lại:

“Chiến tranh qua lâu rồi. Những cô gái ngày ấy giờ đều đã già. Nhưng mỗi lần nghe tiếng còi báo động trong phim hay nghe lại những bài hát thời chiến, tôi vẫn có cảm giác mình đang đứng ở con đường làng năm ấy.”

Câu chuyện của cô không có những trận đánh lớn, cũng chẳng có những chiến công được nhắc đến nhiều.

Chỉ là câu chuyện về một cô gái trẻ và những đêm âm thầm đứng gác.

Nhưng chính từ những con người bình dị ấy, quê hương đã được giữ gìn qua những năm tháng khốc liệt nhất.

Một thời tuổi trẻ đã đi qua, nhưng ký ức của những người dân quân năm ấy vẫn còn nguyên trong câu chuyện cô kể.