Đêm trước giờ khởi nghĩa – lời thề giữa biển trời Hòn Khoai

Có những đêm trong lịch sử mà ý nghĩa của nó vượt xa khoảng thời gian ngắn ngủi từ lúc mặt trời lặn đến khi bình minh trở lại. Đêm trước cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai là một đêm như thế.

Tháng 12 năm 1940, tình hình Nam Kỳ hết sức căng thẳng sau khi cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ. Tại vùng đất Cà Mau, các tổ chức cách mạng phải đối mặt với nhiều khó khăn về liên lạc, tổ chức lực lượng và đối phó với sự truy lùng của thực dân Pháp.

Trên đảo Hòn Khoai, đồng chí Phan Ngọc Hiển cùng những người hoạt động cách mạng đã kiên trì xây dựng cơ sở, vận động nhân viên người Việt làm việc tại hải đăng tham gia phong trào. Trong số đó có Đỗ Văn Sến, một nhân viên bảo vệ hải đăng, người sau này trở thành một trong những chiến sĩ trực tiếp tham gia cuộc khởi nghĩa.

Một quyết định trong hoàn cảnh đặc biệt

Theo hồ sơ di tích, tối 12 tháng 12 năm 1940, đồng chí Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí liên quan họp tại khu vực suối Ông Hành, phía Dồ Tre, để bàn việc thực hiện nghị quyết khởi nghĩa của Tỉnh ủy.

Đây là cuộc họp diễn ra trong điều kiện đặc biệt: lực lượng cách mạng phải giữ bí mật, đánh giá tình hình trên đảo và chuẩn bị phương án hành động phù hợp. Tư liệu ghi nhận kế hoạch phân công các nhóm thực hiện nhiệm vụ tại những vị trí khác nhau, đồng thời chuẩn bị phương tiện để rút về đất liền sau khi hoàn thành mục tiêu.

Trong cuộc họp ấy, Đỗ Văn Sến và Nguyễn Văn Đắc được tuyên bố kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Chi tiết này có giá trị lịch sử sâu sắc. Đó là sự ghi nhận quá trình vận động, giác ngộ và trưởng thành của những người lao động trên đảo, đồng thời thể hiện niềm tin của tổ chức cách mạng đối với những người được giao nhiệm vụ.

Không cần tô vẽ thêm những lời thề chưa được ghi chép, chúng ta vẫn có thể cảm nhận được ý nghĩa của thời khắc ấy. Một người vốn làm công việc bảo vệ ngọn đèn biển đã trở thành đảng viên, gắn cuộc sống của mình với một nhiệm vụ nguy hiểm và hệ trọng.

Khi thời khắc hành động đến

Đúng 21 giờ ngày 13 tháng 12 năm 1940, cuộc khởi nghĩa bắt đầu. Theo tư liệu, các chiến sĩ đã phối hợp hành động tại khu vực phòng điện đài và nơi ở của viên chủ đảo. Cuộc khởi nghĩa kết thúc nhanh chóng với thắng lợi của lực lượng cách mạng.

Đỗ Văn Sến không phải người đứng ngoài sự kiện để chứng kiến. Ông là một trong những người trực tiếp tham gia.

Chính điều đó làm nên giá trị của câu chuyện: lịch sử không chỉ được tạo ra bởi những người lãnh đạo nổi tiếng, mà còn bởi những con người nhận nhiệm vụ, thực hiện nhiệm vụ và chấp nhận hiểm nguy trong một tập thể có chung mục tiêu.

Đêm ấy, Hòn Khoai đã trở thành một dấu mốc của phong trào cách mạng Cà Mau. Thắng lợi không làm mất đi những khó khăn đang chờ đợi phía trước, nhưng chứng minh rằng một lực lượng được chuẩn bị và tổ chức có thể hành động quyết đoán trong hoàn cảnh đầy thử thách.

Bài học còn lại

Nhìn từ hôm nay, câu chuyện đêm trước khởi nghĩa nhắc chúng ta rằng một sự kiện lịch sử lớn thường bắt đầu bằng những công việc âm thầm: xây dựng lòng tin, chuẩn bị lực lượng, phân công trách nhiệm và đặt lợi ích chung lên trên sự an toàn của cá nhân.

Đỗ Văn Sến đã góp phần vào sự kiện ấy bằng chính vị trí và hành động của mình.

Ông không kịp chứng kiến những đổi thay của quê hương trong những năm sau này. Nhưng sự tham gia của ông trong cuộc khởi nghĩa đã được lịch sử ghi nhận, để thế hệ hôm nay hiểu rằng phía sau một chiến công luôn có những con người bình dị đã lựa chọn bước vào thời khắc khó khăn nhất.