Đêm trước giờ nổ súng

Đêm Điện Biên lạnh.

Trong căn lán nhỏ, ngọn đèn vẫn sáng.

Ngoài kia, những người lính đang chờ.

Họ đã chuẩn bị cho trận đánh.

Pháo đã vào vị trí. Bộ đội đã sẵn sàng. Một chiến dịch lớn chỉ còn chờ đến giờ nổ súng.

Nhưng người chỉ huy vẫn chưa ngủ.

Võ Nguyên Giáp ngồi lặng trước những bản đồ.

Những đường ngang, đường dọc trên tấm bản đồ không chỉ là những con số hay ký hiệu.

Đó là những quả đồi.

Là những trận địa.

Là những con đường mà hàng vạn người lính sẽ phải đi qua.

Và nếu quyết định sai...

Cái giá phải trả sẽ không nằm trên giấy.

Nó sẽ là những con người.

Ông đã suy nghĩ nhiều ngày, xem xét lại tình hình, lắng nghe ý kiến của những người chỉ huy trực tiếp ở chiến trường. Càng nghiên cứu, ông càng nhận thấy phương án ban đầu không bảo đảm chắc thắng.

Một người chỉ huy có thể rất dũng cảm khi ra lệnh tiến lên.

Nhưng đôi khi, điều khó hơn là dám nói:

“Phải dừng lại.”

Đêm ấy, quyết định được đưa ra.

Phương châm tác chiến được thay đổi.

Từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Không phải một quyết định dễ dàng.

Bởi lúc ấy, rất nhiều người đã sẵn sàng.

Bởi giờ nổ súng đã cận kề.

Bởi một khi đã thay đổi, cả chiến dịch phải thay đổi theo.

Nhưng Võ Nguyên Giáp hiểu một điều:

Người chỉ huy không chỉ có trách nhiệm giành chiến thắng. Người chỉ huy còn phải chịu trách nhiệm với những người sẽ bước vào trận đánh.

Sau này, chính những người từng chiến đấu ở Điện Biên Phủ đã nhìn lại quyết định ấy và thừa nhận ý nghĩa của nó. Nếu cứ đánh theo phương án cũ, có thể họ đã không còn cơ hội gặp lại nhau sau chiến tranh.

Rạng sáng.

Ngoài kia, người lính vẫn chờ.

Có người đang lau lại khẩu súng.

Có người tranh thủ viết vài dòng thư về quê.

Có người nằm bên đồng đội, nói nhỏ với nhau vài câu chuyện chẳng liên quan gì đến chiến tranh.

Có lẽ họ không biết rằng trong căn lán kia, một quyết định vừa được đưa ra có thể thay đổi số phận của cả chiến dịch.

Và có lẽ cũng không cần biết.

Người lính chỉ cần tin vào người chỉ huy.

Còn người chỉ huy phải nghĩ thay cho họ những điều họ không thể nghĩ trong lúc đang đứng trước trận chiến.

Võ Nguyên Giáp sau này trở thành Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam và giữ cương vị Tổng Tư lệnh trong nhiều năm tháng đặc biệt của lịch sử dân tộc.

Nhưng nếu chỉ nhìn ông qua những quân hàm và chức vụ, có lẽ chúng ta sẽ bỏ quên một hình ảnh rất khác.

Một người đàn ông ngồi bên tấm bản đồ.

Một ngọn đèn thức suốt đêm.

Và phía ngoài là hàng vạn người đang đặt niềm tin vào quyết định của ông.

Có những chiến thắng được bắt đầu bằng tiếng súng.

Nhưng chiến thắng ở Điện Biên Phủ còn được bắt đầu từ một đêm người chỉ huy biết dừng lại để nghĩ về những người sẽ đi vào trận đánh.

Đêm ấy, ngọn đèn trong căn lán vẫn sáng.

Còn Điện Biên...

vẫn chờ bình minh.