Đêm trường Sơn năm ấy mưa rất lớn

Đêm trường Sơn năm ấy mưa rất lớn.

Con đường đất đỏ vừa bị bom cày nát lúc chiều vẫn còn bốc khói âm ỉ. Trong ánh đèn dầu leo lét của căn hầm nhỏ bên sườn núi, Lan ngồi vá lại chiếc áo xanh thanh niên xung phong đã sờn vai. Cô mới mười chín tuổi.

Ngoài kia, tiếng máy bay gầm trên đầu như xé nát màn đêm.

“Lan, nghỉ chút đi!” — Hòa gọi với vào.

Lan cười:
— “Mai xe qua nhiều lắm, không lấp đường kịp là bộ đội bị kẹt.”

Hòa lắc đầu. Cả đội ai cũng biết Lan là người nhỏ nhất nhưng gan lì nhất. Mỗi lần bom vừa dứt, cô là người đầu tiên lao ra mặt đường.

Lan quê ở một làng nhỏ ven sông Hồng. Ngày lên đường, mẹ dúi vào tay cô một chiếc khăn tay thêu vụng về:

“Giữ lấy, nhớ nhà thì mang ra xem.”

Lan giấu chiếc khăn trong ba lô như một báu vật.

Ở Trường Sơn, cuộc sống khắc nghiệt hơn mọi điều cô từng tưởng tượng. Ban ngày mở đường, ban đêm tải đạn. Có hôm vừa ăn cơm đã phải ôm cuốc chạy vì còi báo động. Đất đá vùi kín tóc tai. Bom nổ gần đến mức lồng ngực đau nhói.

Nhưng lạ thay, giữa nơi chết chóc ấy, tuổi trẻ vẫn xanh đến kỳ lạ.

Họ hát.

Họ trêu nhau.

Họ ngồi dưới hầm kể về ngày hòa bình — ngày được mặc áo trắng đi học lại, được yêu đương bình thường như bao người khác.

Trong đơn vị có Minh — anh lính lái xe hơn Lan ba tuổi.

Minh hay mang cho cô những viên kẹo cứng hiếm hoi từ hậu phương gửi vào.

Có lần anh hỏi:
— “Sau này hòa bình, Lan muốn làm gì?”

Lan chống cằm nghĩ rất lâu:
— “Em muốn làm cô giáo. Còn anh?”

Minh cười:
— “Anh muốn sống.”

Câu nói ấy làm Lan im lặng.

Ở chiến trường, “được sống” đôi khi là ước mơ lớn nhất.

Một chiều cuối mùa mưa, trọng điểm bị đánh phá dữ dội. Đơn vị nhận lệnh phải thông đường trước sáng.

Bom rơi liên tiếp.

Đất rung lên như động đất.

Lan cùng đồng đội lao ra giữa khói bụi, dùng cuốc xẻng san hố bom. Tiếng máy bay lại rít tới.

“ẨN NẤP!”

Mọi người nhào xuống giao thông hào.

Riêng Lan vẫn còn ngoài mặt đường.

Một chiếc xe quân sự bị sa bánh ngay giữa hố đất. Nếu không kéo ra kịp, đoàn xe phía sau sẽ mắc kẹt hết.

Lan chạy tới.

Cô cùng người lái xe chèn đá dưới bánh.

Tiếng bom lao xuống càng lúc càng gần.

Rồi…

Một quầng sáng trắng lóa xé toạc màn đêm.

Sáng hôm sau, con đường đã thông.

Đoàn xe tiếp tục vào Nam.

Nhưng Lan không còn nữa.

Trong ba lô của cô, người ta tìm thấy chiếc khăn tay mẹ thêu và một cuốn sổ nhỏ. Ở trang cuối, Lan viết:

“Nếu ngày mai mình không trở về, mong ai đó sống tiếp phần tuổi trẻ của mình.
Hòa bình rồi nhất định đẹp lắm.”

Minh ngồi rất lâu bên miệng hố bom cũ.

Rừng Trường Sơn hôm ấy lặng ngắt.

Chỉ có những bông hoa dại tím ngắt mọc ven đường, rung lên trong gió.

Nhiều năm sau chiến tranh kết thúc.

Trên con đường năm xưa, xe cộ đi lại đông đúc. Trẻ con cắp sách đến trường. Không còn tiếng bom, không còn khói lửa.

Người ta dựng bên đường một tấm bia nhỏ ghi tên những cô gái thanh niên xung phong đã ngã xuống tuổi đôi mươi.

Mỗi mùa hoa rừng nở, nơi ấy lại tím cả một góc núi.

Như tuổi trẻ của họ — ngắn ngủi, dữ dội, nhưng đẹp đến không thể nào quên.