ĐÊM TRƯỜNG SƠN VÀ NHỮNG NGƯỜI ĐI BẮT MUỖI

Trong ký ức về chiến trường, người ta thường nhớ đến những trận đánh, những đoàn quân hành quân và những căn hầm tránh bom. Nhưng trong câu chuyện của Giáo sư Đặng Văn Ngữ, có một công việc âm thầm khác: ngồi trong đêm rừng, chờ muỗi đậu xuống chân mình để bắt từng con một.

Tại Quân y viện 43, công việc đầu tiên của đoàn nghiên cứu là thu thập muỗi truyền bệnh sốt rét.

Theo hồi ức của bác sĩ Trần Thị Lịch, người bắt muỗi thường ngồi cách lán bệnh nhân khoảng 2–4 mét. Mỗi lán có người ngồi bắt muỗi trong khoảng từ 18 giờ đến 20 giờ.

Người bắt muỗi xắn quần cao qua đầu gối, dùng chân làm mồi thu hút muỗi. Khi muỗi đậu, họ soi đèn pin và nhẹ nhàng dùng ống nghiệm chụp bắt.

Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và chính xác. Muỗi bắt được phải được giữ lại để phân loại, xác định loài và phục vụ những bước nghiên cứu tiếp theo.

Số lượng muỗi thu được không phải ngày nào cũng giống nhau. Có hôm bắt được hơn mười con, nhưng cũng có hôm không bắt được con nào. Kết quả phụ thuộc vào thời tiết và điều kiện thực địa.

Giữa vùng chiến trường, đó là một công việc không dễ dàng. Người làm nhiệm vụ phải đối diện với nguy cơ bị muỗi truyền bệnh, trong khi điều kiện sinh hoạt và phương tiện bảo vệ đều hạn chế.

Điều đáng chú ý là Giáo sư Đặng Văn Ngữ không chỉ đứng ngoài phân công nhiệm vụ. Ông cũng trực tiếp tham gia bắt muỗi cùng các thành viên.

Theo lời kể của bác sĩ Trần Thị Lịch, các thành viên từng đề nghị Giáo sư không nên đi bắt muỗi vào buổi tối, để họ đảm nhiệm công việc này. Nhưng ông vẫn tham gia, bởi hiểu rằng càng có nhiều người bắt thì cơ hội thu thập được nhiều mẫu càng cao.

Từ những con muỗi nhỏ bé ấy, đoàn nghiên cứu phải lần tìm một mắt xích quan trọng trong chu trình truyền bệnh sốt rét.

Một con muỗi bắt được có thể chỉ là một mẫu vật rất nhỏ. Nhưng khi được phân loại, mổ và kiểm tra cẩn thận, nó có thể cung cấp thông tin về loài truyền bệnh và sự hiện diện của thoa trùng.

Đó là một công việc ít được nhìn thấy, ít được kể lại, nhưng không thể thiếu trong nghiên cứu sốt rét.

Đêm Trường Sơn năm ấy, những người làm khoa học đã biến việc bắt muỗi thành một nhiệm vụ có mục tiêu rõ ràng: tìm hiểu căn bệnh để bảo vệ con người.