Đêm viết bài ca mừng Điện Biên

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi đang cùng đoàn văn công làm đường, Đỗ Nhuận nhận tin chiến thắng từ mặt trận. Trong hồi ký Âm thanh cuộc đời, ông kể lại niềm vui của những người có mặt khi biết quân Pháp ở Điện Biên Phủ đã đầu hàng.

Đêm ấy, ông bắt tay vào sáng tác bên bếp nhà sàn. Tiếng đàn và việc tìm giai điệu được thực hiện giữa không gian nghỉ ngơi của đồng đội. Từ cảm xúc vừa đón nhận, ca khúc Giải phóng Điện Biên ra đời.

Chi tiết người nhạc sĩ đang làm đường trước khi nhận tin giúp hình dung đời sống văn công tại mặt trận. Sáng tác, biểu diễn và những công việc chung gắn bó với nhau. Người nghệ sĩ tham gia cuộc sống chiến trường rồi đem trải nghiệm ấy vào tác phẩm.

Niềm vui chiến thắng trong bài hát có sức lan tỏa vì được kết tinh từ cảm xúc của một người ở trong hoàn cảnh đó. Tuy nhiên, bài ca còn cần lao động sáng tạo: lựa chọn tiết tấu, tổ chức lời và giai điệu để niềm vui có thể được nhiều người cùng cất lên.

Ngày nay, khi Giải phóng Điện Biên vang lên trong các chương trình kỷ niệm, người nghe có thể nhớ đến đêm sáng tác năm ấy. Phía sau một tác phẩm quen thuộc là khoảnh khắc riêng của người viết, đồng đội bên cạnh và những ngày gian khổ đã đi qua. Lưu giữ câu chuyện ra đời của bài hát giúp di sản âm nhạc được tiếp nhận với chiều sâu lịch sử, thay vì chỉ còn là một giai điệu quen tai.