Đêm vượt sông dưới ánh pháo sáng

Mỗi lần nghe tiếng nước chảy trong đêm, ông Vũ Thành Nam lại nhớ về một dòng sông ở chiến trường miền Nam hơn năm mươi năm trước. Đó là nơi ông cùng đồng đội trải qua một trong những đêm sinh tử nhất đời lính — đêm vượt sông dưới ánh pháo sáng và làn đạn dày đặc của kẻ thù.

Năm 1972, đơn vị ông nhận nhiệm vụ bí mật vượt sông để tiếp cận vị trí tập kết trước giờ nổ súng. Con sông không quá rộng nhưng nằm ngay trong tầm kiểm soát của địch. Ban ngày hoàn toàn không thể di chuyển vì máy bay trinh sát và các chốt gác luôn túc trực hai bên bờ.

Đêm hôm ấy trời tối đen, mưa lất phất và nước sông lạnh buốt. Trước giờ xuất phát, người chỉ huy dặn đi dặn lại:

“Dù bất cứ chuyện gì xảy ra cũng phải giữ im lặng.”

Từng tốp chiến sĩ lặng lẽ xuống nước. Mọi người bám vào nhau, vừa bơi vừa dìu những người mang vũ khí nặng. Tiếng nước khua rất khẽ giữa màn đêm đặc quánh.

Đi được nửa dòng, bất ngờ một quả pháo sáng bắn vọt lên trời. Chỉ trong tích tắc, cả mặt sông sáng trắng như ban ngày.

“Tất cả nằm xuống!”

Tiếng thì thầm vang lên đầy căng thẳng.

Những người lính lập tức ngâm mình dưới nước, chỉ chừa mũi để thở. Không ai dám cử động. Từ phía bờ bên kia, tiếng súng bắt đầu nổ lác đác. Đạn vạch những đường sáng đỏ rực trên mặt nước.

Ông Nam kể rằng khoảnh khắc ấy ông nghĩ mình khó có thể sống sót. Nước lạnh khiến toàn thân tê cứng, tim đập dữ dội trong lồng ngực. Nhưng điều ông nhớ nhất lại là hình ảnh người đồng đội tên Khải bên cạnh.

Khải là chiến sĩ trẻ nhất tiểu đội, quê Quảng Bình. Trong đơn vị có một chiến sĩ không biết bơi, liên tục chới với giữa dòng nước sâu. Không do dự, Khải tháo chiếc áo phao duy nhất của mình đưa cho đồng đội rồi lặng lẽ bơi tiếp.

Suốt nhiều giờ, cả đơn vị gần như ngâm mình bất động giữa dòng sông để tránh bị phát hiện. Đến gần sáng, khi pháo sáng ngừng hẳn, họ mới tiếp tục bơi vào bờ.

Đơn vị hoàn thành nhiệm vụ, nhưng Khải đã không còn nữa.

Ông Nam lặng người rất lâu khi nhắc đến tên bạn. Ông nói không ai biết chính xác Khải kiệt sức từ lúc nào giữa dòng nước lạnh đêm ấy. Chỉ biết rằng người đồng đội trẻ tuổi đã chọn nhường cơ hội sống cho người khác.

Sau chiến tranh, ông nhiều lần trở lại bờ sông xưa. Dòng sông giờ bình yên, nước trôi lặng lẽ dưới những nhịp cầu mới. Không còn tiếng pháo sáng, không còn mùi khói súng.

Nhưng với ông, nơi ấy mãi là ký ức về tuổi trẻ và sự hy sinh thầm lặng của những người lính năm xưa.

“Chiến tranh tàn khốc lắm,” ông nói khẽ. “Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh ấy, con người biết sống vì nhau hơn bất cứ lúc nào.”