Đền Kỳ Sầm: Nơi phụng thờ Khâu Cống Nùng Trí Cao giữa ngàn xanh Cao Bằng
Tọa lạc trên bản Nà Lắn, xã Vĩnh Quang, thành phố Cao Bằng, đền Kỳ Sầm là di tích lịch sử - văn hóa lâu đời, nơi phụng thờ Nùng Trí Cao – một nhân vật lịch sử kiệt xuất của vùng đất biên cương thời Lý. Với tài thao lược, trí tuệ và tinh thần quật cường, ông đã có công lớn trong việc chiêu dân lập bản, mở mang bờ cõi, giữ gìn bình yên cho nhân dân vùng cao phía Bắc. Ngôi đền cổ kính nằm ẩn mình dưới tán cây cổ thụ quanh năm rợp bóng, không chỉ là biểu tượng thiêng liêng về lòng tri ân của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng đối với vị thủ lĩnh anh minh, mà còn là địa chỉ lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của miền đất biên thùy.

Vị thủ lĩnh anh minh của vùng đất Quảng Uyên
Vào thế kỷ XI dưới triều đại nhà Lý, vùng núi rừng Cao Bằng là địa bàn sinh sống của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng với đời sống còn nhiều khó khăn, thường xuyên bị quấy nhiễu bởi các thế lực ngoại xâm. Bấy giờ, Nùng Trí Cao – người con ưu tú của thủ lĩnh Nùng Tồn Phúc – đã nổi lên như một vị tướng tài ba, giàu lòng thương dân và có tầm nhìn chiến lược sâu rộng.
Ông đã đứng lên quy tụ dân lành, tổ chức lực lượng, khai phá đất đai, xây dựng xóm làng bạt ngàn ngô lúa. Không chỉ giỏi việc canh nông, Nùng Trí Cao còn anh dũng lãnh đạo nhân dân đánh đuổi các toán quân xâm lược từ phương Bắc, giữ vững sự yên bình cho dải đất biên cương thiêng liêng của Tổ quốc. Công lao to lớn ấy đã khiến ông trở thành hình tượng thủ lĩnh kiệt xuất, sống mãi trong lòng kính trọng của đồng bào vùng cao.
Ngôi đền cổ dưới tán rừng Nà Lắn
Để ghi nhớ ơn sâu nghĩa nặng của Nùng Trí Cao, sau khi ông mất, nhân dân địa phương đã cùng nhau lập nên ngôi đền thờ ngay tại vùng đất Nà Lắn, gọi tên là đền Kỳ Sầm. Ngôi đền được dựng theo phong cách kiến trúc truyền thống, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc.
Trải qua nhiều lần trùng tu qua các thời kỳ, đền Kỳ Sầm vẫn giữ được nét cổ kính, nghiêm trang với hệ thống cột gỗ, mái đao cong vút và những bức chạm khắc hoa văn tinh xảo. Trong không gian thanh tịnh của không khí vùng cao, làn khói hương trầm nghi ngút quyện cùng tiếng gió reo qua ngàn cây như tái hiện lại một thời hào hùng của vị anh hùng dân tộc năm xưa.
Dòng chảy tâm linh và lễ hội truyền thống
Hằng năm, vào ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch, lễ hội đền Kỳ Sầm lại diễn ra tưng bừng, thu hút hàng vạn người dân và du khách thập phương về trẩy hội. Những nghi thức tế lễ cổ truyền, các trò chơi dân gian như ném còn, đẩy gậy, hát hên, hát sli lại vang vọng khắp thung lũng.
Đền Kỳ Sầm đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, trở thành một gạch nối bền chặt giữa quá khứ và hiện tại. Ngôi đền không chỉ là chốn tâm linh tựa lưng vào núi đá mà còn là minh chứng hùng hồn cho tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc và đạo lý "uống nước nhớ nguồn" ngàn đời của người dân đất Việt.


