Dền Thàng màu đỏ dưới Hoàng hôn
Tôi sinh ra và lớn lên ở Dền Thàng, nơi núi cao mây phủ quanh năm, nơi từng chứng kiến bao biến động dữ dội của một thời máu lửa. Thuở ấy, khi chính quyền thực dân và tay sai còn ngự trị, bản làng tôi không chỉ oằn mình dưới sưu cao thuế nặng mà còn sống trong nỗi ám ảnh thường trực của bọn thổ phỉ. Chúng lợi dụng địa hình rừng núi hiểm trở, cấu kết với một số thổ ty, lý trưởng phản động, ban ngày giả làm dân buôn, ban đêm cướp bóc, đốt phá, gieo rắc nỗi kinh hoàng khắp các bản làng. Không ít lần, giữa đêm khuya, tiếng chó sủa dồn dập, tiếng trẻ con khóc thét, tiếng chân người chạy rầm rập báo hiệu thổ phỉ đã về bản.
Những năm đói khổ nhất, muối bị thực dân Pháp độc quyền, thuốc phiện đầu độc cả vùng, đời sống Nhân dân kiệt quệ, nhưng ý chí của người Dền Thàng thì không bao giờ khuất phục. Tôi còn nhớ rõ hình ảnh các già làng, trưởng bản tụ họp bên bếp lửa, giọng trầm xuống nhưng ánh mắt rực sáng, bàn nhau cách giữ bản, giữ người. Trai tráng trong bản được phân công canh gác các lối mòn, dựng chòi cao trên sườn núi, ban ngày làm nương, ban đêm thay nhau cầm dao quắm, súng kíp tự chế, sẵn sàng báo động khi thổ phỉ xuất hiện. Phụ nữ và người già lo tiếp tế, giấu lương thực, đưa trẻ nhỏ vào rừng sâu mỗi khi có biến.
Có lần, bọn thổ phỉ kéo về đông hơn thường lệ, định cướp thóc và bắt người làm con tin. Nhưng chúng không ngờ rằng cả bản đã sẵn sàng. Khi tiếng tù và vang lên từ đầu núi, trai bản từ các ngả đồng loạt xuất hiện, tiếng hò reo át cả tiếng gió rừng. Chúng tôi không có vũ khí hiện đại, chỉ có lòng căm thù và tinh thần đoàn kết, nhưng chính điều đó đã khiến bọn thổ phỉ hoang mang, tháo chạy trong đêm tối. Sau trận ấy, bản Dền Thàng càng thêm gắn bó, niềm tin vào sức mạnh của Nhân dân càng được hun đúc mạnh mẽ.
Cũng từ những ngày chống thổ phỉ ấy, chúng tôi dần hiểu rằng muốn yên bản, yên dân thì không chỉ chống cướp bóc mà còn phải thoát khỏi ách áp bức lâu dài của thực dân và tay sai. Những người đi làm phu xa trở về mang theo tin tức về cách mạng, về Việt Minh, về một con đường mới cho Nhân dân nghèo khổ. Trong những căn nhà vách đất, dưới ánh đèn dầu leo lét, câu chuyện giữ bản dần gắn liền với câu chuyện cứu nước. Dền Thàng từ chỗ chỉ biết tự vệ trước thổ phỉ đã từng bước trở thành nơi nuôi dưỡng tinh thần cách mạng, nơi Nhân dân hiểu rằng đoàn kết không chỉ để chống cướp mà còn để giành lại quyền làm chủ cuộc đời mình.
Giờ đây, khi nhớ lại những năm tháng ấy, tôi vẫn nghe vang vọng tiếng tù và giữa núi rừng Dền Thàng, tiếng gọi của lòng người không chịu khuất phục. Chính trong gian khổ, mất mát và những cuộc chống thổ phỉ cam go ấy, hạt giống cách mạng đã nảy mầm, lớn lên cùng niềm tin sắt đá của Nhân dân, để rồi đưa Dền Thàng bước vào những trang sử mới của độc lập và tự do.
