Đèo Lũng Lô: Khúc ca của những "cọc tiêu sống"

Đèo Lũng Lô nằm trên ranh giới hai tỉnh Yên Bái và Sơn La, là yết quản của con đường lên Điện Biên Phủ. Để ngăn chặn quân ta chi viện, thực dân Pháp đã biến nơi đây thành "tọa độ chết" với hàng nghìn tấn bom đạn đổ xuống mỗi ngày. Giữa những vách đá tai mèo dựng đứng và sương mù bao phủ, lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) đã viết nên những trang sử chói lọi bằng chính máu thịt của mình.

Lan, một cô gái TNXP quê Nam Định, mới mười chín tuổi nhưng đã có "thâm niên" hai năm bám trụ trên đỉnh đèo. Nhiệm vụ của tổ Lan vô cùng nguy hiểm: Đứng ở những khúc cua tử thần, dưới làn bom, dùng đèn pin hoặc những tấm vải trắng để làm "cọc tiêu sống" hướng dẫn cho xe vận tải vượt đèo trong đêm tối. Quy tắc là: "Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không bao giờ được tắc".

Một đêm mưa tầm tã, máy bay B-26 của Pháp thả bom nổ chậm kín mặt đường đèo. Đoàn xe thồ và xe vận tải bị kẹt lại. Nếu không thông đường trước khi trời sáng, toàn bộ đoàn xe sẽ làm mồi cho máy bay địch. Lan và đồng đội không đợi đội công binh, họ dùng tay không bới đất, dùng vai đòn bẩy để đẩy những quả bom nổ chậm xuống vực thẳm. Trong lúc đang di dời quả bom cuối cùng, nó phát nổ. Lan bị hất văng xuống triền dốc, một cánh tay của cô vĩnh viễn nằm lại nơi đại ngàn.

Ngày chiến thắng, khi những đoàn quân ca khúc khải hoàn đi qua đèo Lũng Lô, Lan đứng bên đường vẫy tay chào với cánh tay còn lại. Cô không buồn vì sự mất mát, vì cô biết rằng dưới mỗi mét đường đèo đều có hơi ấm của đồng đội, có khát vọng hòa bình của một dân tộc không bao giờ quỳ gối. Đèo Lũng Lô từ đó không chỉ là tên một địa danh, mà là biểu tượng của tinh thần "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước" khởi nguồn từ thời chống Pháp.