Dì Chín Nhang – Hương Thơm Thanh Khiết Và Mùi Băng Gạc Chiến Trường
Căn sân rộng trước nhà dì Chín Nhang (67 tuổi) lúc nào cũng phủ kín một màu vàng ươm và đỏ rực của những phên nhang đang phơi nắng. Mùi hương trầm, hương bài thảo mộc thoang thoảng, len lỏi vào từng ngóc ngách của khu xóm nhỏ phường Long Châu. Dì Chín ngồi cặm cụi trước chiếc máy se nhang thủ công, đôi tay thoăn thoắt nhúng chân tăm tre vào chậu phẩm đỏ rồi se qua lớp bột thơm lừng. Sự tĩnh lặng, nhẹ nhàng toát ra từ người phụ nữ có nụ cười phảng phất nét buồn này hoàn toàn trái ngược với quá khứ khốc liệt khi bà còn là một cô y tá quân y chiến trường, ngày ngày đối diện với tử thần và máu thịt rơi rụng của đồng đội.
Năm 1978, khi cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam nổ ra, Chín tình nguyện rời ghế nhà trường, gia nhập đội phẫu thuật tiền phương đóng tại An Giang, rồi sau đó sang đất bạn Campuchia. Tuổi mười tám đôi mươi của bà không có mùi nước hoa hay son phấn, chỉ có mùi cồn ête, mùi thuốc sát trùng và cái mùi tử khí đặc quánh của những ca tử vong trên bàn mổ dã chiến. "Làm nhang thì tay lúc nào cũng thơm tho, chứ làm y tá ngày đó, tay dì có ngày rửa bằng xà phòng cả chục lần vẫn không hết mùi tanh của máu," dì Chín ngừng se nhang, xoa xoa đôi bàn tay có nhiều vết sẹo mờ. "Nhiều thương binh được cáng về trạm xá trong tình trạng nát bét chân tay vì đạp mìn. Có những em tân binh đau đớn gào khóc gọi tên mẹ, dì chỉ biết ôm các em vào lòng, hát ru những điệu lý quê nhà để các em lịm đi. Có những người vĩnh viễn không tỉnh lại. Đau xót đến tận cùng."
Sau khi xuất ngũ, mang trong mình chấn thương tâm lý nặng nề (PTSD), bà đã có một thời gian dài nhốt mình trong nhà, hoảng loạn mỗi khi ngửi thấy mùi thuốc sát trùng ở bệnh viện. Cuối cùng, bà tìm thấy sự xoa dịu trong nghề làm nhang truyền thống của gia đình chồng. "Cái mùi hương thảo mộc này nó kỳ diệu lắm cháu ạ. Nó thanh tẩy những ám ảnh u ám trong đầu dì. Mỗi ngày làm ra những nén nhang thơm để người ta thắp lên bàn thờ gia tiên, thắp ở đình chùa, dì lại nhẩm cầu nguyện cho linh hồn những đồng đội của mình nằm lại nơi rừng hoang biên giới được siêu thoát. Dì sống thay phần của họ, nên phải sống sao cho trọn vẹn sự thanh sạch, thiện lành này," dì Chín Nhang mỉm cười, cẩn thận xếp những bó nhang tròn trịa lên kệ nứa chờ nắng gắt, bóng dáng người phụ nữ nhỏ bé in hằn trên khoảng sân rực rỡ mùi hương.
