ĐI KHÔNG HẸN NGÀY VỀ

(Hồi ký của ông Sùng A Lầu – người Mường Hum)

Tôi là Sùng A Lầu, sinh ra ở Mường Hum. Năm tôi vừa tròn mười tám tuổi, lính dõng đến bản bắt thanh niên đi lính cho Tây. Không ai hỏi có muốn đi hay không. Chúng đọc tên xong là trói tay dẫn đi. Mẹ tôi ngã quỵ trước sân, còn tôi bị đẩy đi giữa tiếng khóc của bản làng.

Chúng tôi bị đưa đi xây đồn, đào hào phòng thủ ở khắp nơi trong tỉnh Lào Cai. Làm việc từ sáng đến tối, ăn không đủ no, ốm cũng không được nghỉ. Nhiều người chết vì sốt rét, xác chôn vội bên bìa rừng. Tôi nói: “Đi lính cho Tây là đi không hẹn ngày về.” Người sống sót trở về thì thân thể tàn tạ, còn tuổi trẻ thì gửi lại nơi rừng sâu.