Di sản từ những trang sổ tay quân ngũ

Trong hành trình trưởng thành của mỗi người, ai cũng lưu giữ cho riêng mình những khoảng ký ức thiêng liêng để nâng niu, tự hào và làm điểm tựa tinh thần. Với tôi, niềm tự hào lớn nhất và sâu sắc nhất luôn hướng về người ông ngoại kính yêu , cụ Hồ Sỹ Dưỡng (bí danh Quang Vinh). Tôi sinh ra khi ông đã về với thế giới bên kia, chưa từng một lần trong đời tớ được nắm lấy bàn tay gầy gò của ông, chưa từng được ngồi trong lòng nghe ông kể chuyện ngày xưa. Thế nhưng, kỳ lạ thay, mỗi khi ngắm nhìn bức ảnh chân dung của ông hay giở từng trang sổ tay ngả màu thời gian, trong lòng tôi luôn trào dâng một cảm giác vô cùng ấm áp, bình yên và gần gũi như thể ông vẫn luôn ở ngay bên cạnh.

Lần theo những dòng chữ nắn nót , cẩn thận bằng mực tím, mực đỏ đã phai màu theo tháng năm, tôi mới tường tận về cuộc đời đầy gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt của ông. Ông ngoại tôi sinh tháng 1 năm 1930 tại xóm Vạn Thọ, xã Hưng Long, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An , một vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Ngày xưa gia cảnh nhà ông nghèo lắm, không có nổi một mảnh đất cày cấy, bố mẹ quanh năm đi làm thuê ăn cơm vay, cha đi đốn tre rào vườn cho nhà giàu. Sự thiếu thốn của tuổi thơ và nỗi đau của một người dân mất nước đã sớm đúc kết nên ở ông một ý chí kiên cường. Tháng 7 năm 1950, khi tròn 20 tuổi , lứa tuổi đẹp nhất của đời người, ông đã gác lại bộn bề để xung phong nhập ngũ. Từ một người lính trẻ, ông đã cùng đồng đội xông pha qua những chiến dịch gian khổ và khốc liệt nhất của dân tộc: từ Chiến dịch Hòa Bình (1951), Tây Bắc (1952), Thượng Lào (1953) cho đến Chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy năm 1954.

Thế nhưng, bước ngoặt lớn nhất và cũng là niềm vinh dự suốt đời của ông chính là khoảng thời gian 13 năm (từ tháng 7/1953 đến tháng 7/1966) được rút về làm nhiệm vụ Cảnh vệ, trực tiếp bảo vệ Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo Trung ương. Đọc từng trang hồi ký, tôi vừa xúc động vừa bật cười trước sự thật thà của ông. Những ngày đầu mới rời đơn vị chiến đấu về làm nhiệm vụ bảo vệ ở hậu phương, ông cũng trăn trở, băn khoăn vì chỉ muốn ra tuyến đầu trực tiếp cầm súng diệt giặc để lập công. Nhận ra tâm tư ấy của anh em chiến sĩ, Bác Hồ đã ân cần gặp gỡ, trò chuyện và giải thích: “Ai cũng muốn đi chiến đấu tuyến trên, thế thì ai bảo vệ ở hậu phương? Nếu các chú đi đánh giặc tiêu diệt nhiều kẻ thù trên chiến trường, nhưng ở hậu phương không có người bảo vệ để kẻ địch lọt vào hại cơ sở cách mạng thì có thắng được không?” Để anh em dễ hiểu, Bác ví dụ về một ngôi nhà có 5 người con, nếu trộm lọt vào mà cả 5 anh em cùng đuổi ra cửa trước, bỏ trống cửa sau để kẻ gian lọt vào lấy hết tài sản thì chỉ có nước trắng tay. Lời dặn giản dị mà sâu sắc ấy đã thấm chặt vào tim gan ông ngoại tớ, giúp ông nhận ra tầm quan trọng thầm lặng nhưng thiêng liêng của công việc mình đang gánh vác.

Sống và làm việc gần Bác Hồ suốt hơn một thập kỷ, ông ngoại đã cẩn thận ghi chép lại biết bao kỷ niệm ấm áp, khắc họa một vị Lãnh tụ vĩ đại nhưng lại vô cùng gần gũi như một người cha kính yêu trong gia đình:

Tình thương từ những điều nhỏ nhất: Mỗi lần đi công tác xa về hay hái quả trong vườn Phủ Chủ tịch, Bác đều để dành từng chiếc kẹo, quả cam, quả đu đủ chia cho các chiến sĩ cảnh vệ. Bác còn tỉ mỉ dặn ông giữ lại hạt đu đủ đem gieo trồng để mùa sau có quả ăn tiếp.

Sự chăm lo như người thân ruột thịt: Có lần thấy bộ đội phải nằm ở tầng dưới chật chội và nóng nực, Bác liền gọi cán bộ phụ trách đến nhắc nhở, yêu cầu nhường bớt không gian thoáng mát cho các chiến sĩ. Bác chỉ bảo ông từng tác phong đi đứng, ăn mặc, đến việc dặn dò tăng gia sản xuất nuôi lợn, trồng rau để cải thiện bữa ăn chứ nhất định không mua vét của dân nghèo.

Ký ức Giao thừa năm 1965:Chiều 30 Tết năm 1965, khi đơn vị đang chuẩn bị ăn cơm đón năm mới thì nhận lệnh gấp bảo vệ Bác về Quảng Ninh. Anh em chỉ kịp xách theo 10 chiếc bánh chưng rồi lên đường. Đúng 12 giờ đêm, ông được cùng Bác và nhân dân đón Giao thừa. Mùa xuân năm ấy, ông đã bảo vệ Bác đi kinh lý và chúc Tết người dân qua suốt 6 tỉnh thành. Tháng 7 năm 1966, khi ông ngoại nhận quyết định chuyển công tác về Công an Vũ trang Nghệ An, Bác Hồ đã mời các chiến sĩ cảnh vệ vào Phủ Chủ tịch xem phim chia tay. Bác bảo: “Hôm nay vào xem phim không phải để giải trí hay học tập, mà chủ yếu để xem Bác lần cuối trước khi Bác đi công tác xa”. Ngắm nhìn Bác với mái tóc bạc trắng như bông, chòm râu cước và đôi mắt dịu hiền, ông ngoại tớ đã nghẹn ngào không cầm được nước mắt. Trở về tuyến đầu Nghệ An, hưởng ứng Lời kêu gọi của Bác, ông ngoại tớ cùng đồng đội đọc lời thề "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ vùng đất quê hương.

Đến rạng sáng ngày 4/9/1969, khi đang làm nhiệm vụ tại Tân Kỳ (Nghệ An), ông nhận được bản điện báo Bác Hồ qua đời. Tin dữ như sét đánh ngang tai, ông bàng hoàng ngã tựa vào tường, hai con mắt đỏ hoe, nước mắt trào ra. Giữa núi rừng Trường Sơn, ông đã khóc nghẹn ngào và làm những bài thơ chan chứa niềm thương tiếc gửi về Thủ đô:

Bác đi sông núi chuyển mình

Gió im lặng im, trời đổ lệ trào

Bác ơi! Bác chết rồi sao?

Không, không!! Bác nghỉ thôi mà...

Chờ tin chiến thắng của ta đưa về!

Chiến tranh lùi xa, ông ngoại trở về với cuộc sống đời thường và rồi thanh thản ra đi, về lại với Bác Hồ và những người đồng đội năm xưa. Tôi chưa từng được gặp ông ngoài đời, chưa từng được ông xoa đầu hay nghe ông kể chuyện. Nhưng tôi tin rằng, sợi dây huyết thống và những giá trị cao đẹp mà ông để lại chưa bao giờ đứt gãy. Mỗi lần ngắm nhìn nụ cười hiền hậu của ông qua tấm ảnh cũ, hay lật mở từng trang cuốn sổ tay đã sờn mép, tớ lại cảm thấy ngợp tràn một hơi ấm thiêng liêng.

Những trang hồi ký ấy không chỉ là kỷ vật vô giá của riêng gia đình tôi, mà còn là một bài học lịch sử sống động về lòng trung thành, tình yêu nước và nếp sống nghĩa tình. Đối với đứa cháu gái đang đứng trước ngưỡng cửa trưởng thành của năm học lớp 12 này, ký ức về ông ngoại chính là kim chỉ nam, là nguồn động lực to lớn nhất để tôi không ngừng nỗ lực, sống sao cho thật xứng đáng với sự hy sinh và niềm tự hào mà ông đã để lại.