Dì Tám Trầu – Hương Cay Nồng Và Mật Lệnh Sinh Tử
Mẹt trầu cau của dì Tám (67 tuổi) nằm lọt thỏm giữa khu chợ ồn ào. Trên chiếc xịa tre là những lá trầu xanh mướt được xếp ngay ngắn, những quả cau mập mạp và lọ vôi hồng đào bắt mắt. Dì Tám têm trầu cực kỳ khéo léo, chỉ cần dùng chiếc dao cau nhỏ xíu rọc một đường, phết chút vôi, cuộn lại thành hình cánh phượng gọn gàng chỉ trong chớp mắt. Nụ cười móm mém cùng chiếc răng đen nhánh của dì mang lại cảm giác thân thuộc của những bà má miền Tây đôn hậu. Nhưng đằng sau vỏ bọc bình dị, hay buôn chuyện xóm giềng ấy, dì Tám từng là một nữ tình báo nội thành xuất sắc, chuyên truyền tin tức tuyệt mật ngay dưới mũi cảnh sát ngụy.
Những năm đầu thập niên 70, dì Tám trong vai một thiếu nữ bán trầu dạo, lân la khắp các đồn bốt, bến xe để nắm tình hình địch và truyền chỉ thị của cấp trên. "Têm trầu cho các bà, các chị ăn bây giờ để thong thả buôn chuyện xóm giềng, chuyện con cái làm ăn. Chứ têm trầu ngày xưa, tay dì run lên vì trong ruột quả cau là cuộn giấy pơ-luya giấu mật lệnh sinh tử," dì Tám cẩn thận chẻ quả cau làm sáu múi đều tắp, nhẩn nha kể lại. "Có lần bị quân cảnh chặn xét giỏ trầu, tim đập thót lên cổ. Dì phải nhanh trí lấy cớ mời bọn lính ăn trầu, lén giấu quả cau có mật thư vào tay áo. Một câu nói hớ hênh, một ánh mắt bối rối là không chỉ mạng mình mất, mà toàn bộ mạng lưới cơ sở nội thành sẽ bị bóc gỡ trong đêm. Sống giữa lòng địch, phải lấy sự bình thản làm vũ khí sắc bén nhất."
Hòa bình, dì Tám vẫn giữ cái mẹt trầu cau góc chợ. Bà nói cái nghề bán trầu này đã che chở cho bà qua những ngày giông bão, nên bà mang ơn nó. "Màu đỏ của nước trầu bây giờ là màu của hỷ sự, của những đám hỏi đám cưới rộn rã cờ hoa. Nó mang lại sự đoàn viên, gắn kết tình làng nghĩa xóm," dì Tám lau con dao cau vào miếng giẻ, sắp xếp lại mâm trầu cho đẹp mắt. "Ngày xưa cũng là màu đỏ ấy, nhưng là màu máu của đồng chí, đồng đội ngã xuống vì bị chỉ điểm, vì đạn thù. Giờ dì ngồi đây, bán những miếng trầu cay nồng, nghe thiên hạ thái bình, con nít tung tăng cắp sách tới trường, dì thấy những ngày tháng thanh xuân sống trong vỏ bọc căng thẳng nghẹt thở của mình đã được đền đáp bằng một cái giá quá đỗi ngọt ngào."
