DI TÍCH BẾN ĐÒ PHÚ MỸ – CHỨNG TÍCH TỘI ÁC THỰC DÂN
Di tích Bến đò Phú Mỹ thuộc xã Phú Mỹ, huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang, là địa điểm ghi dấu những tội ác dã man của thực dân Pháp và tay sai trong những năm 1945–1947, khi chúng tái chiếm và thực hiện chính sách bình định tại địa phương.
Bến đò Phú Mỹ nằm cách Quốc lộ 1 khoảng 10km và cách TP. Mỹ Tho khoảng 22km về phía Tây. Trong những năm 1945–1947, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, nơi đây trở thành vị trí kiểm soát quan trọng trên tuyến đường thủy ra vào Đồng Tháp Mười – vùng căn cứ cách mạng của tỉnh Mỹ Tho. Để thực hiện âm mưu bình định, thực dân Pháp cho lập đồn (bót) tại Bến đò Phú Mỹ, tăng cường lực lượng gồm lính Pháp, lính ngụy và cả lính Âu – Phi, có thời điểm quân số lên đến một đại đội.
Dưới sự hậu thuẫn của thực dân Pháp, một số phần tử phản động đội lốt tôn giáo tại địa phương đã cấu kết, tiến hành gom dân, lập căn cứ và đàn áp những người yêu nước. Nhân dân Phú Mỹ sống trong cảnh khủng bố tinh thần thường trực. Những ai bị tình nghi có liên hệ với cách mạng, không chịu theo chúng hoặc là người lạ mặt đi qua địa bàn đều có thể bị bắt giữ, tra tấn và sát hại.
Tại đồn Bến đò Phú Mỹ, nhiều hành vi giết hại man rợ đã diễn ra. Nổi bật là tên chỉ huy người Pháp có biệt danh “Tây Búa”, thường mang theo một chiếc búa nhỏ và trực tiếp tham gia hành quyết. Nhiều cán bộ, chiến sĩ và người dân bị chặt đầu, bêu xác, treo cổ, hoặc dìm xuống sông. Có trường hợp đầu người bị bỏ vào bao đem ra chợ nhằm uy hiếp tinh thần dân chúng. Hàng chục đồng bào và cán bộ cách mạng đã bị sát hại một cách dã man tại đây.
Sự khủng bố trắng tại Bến đò Phú Mỹ không chỉ nhằm kiểm soát tuyến giao thông thủy mà còn để cắt đứt sự liên lạc giữa vùng căn cứ Đồng Tháp Mười với các địa phương lân cận. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh ấy, tinh thần đấu tranh của nhân dân vẫn không bị dập tắt. Nhiều người đã bí mật tham gia kháng chiến, góp phần giữ vững phong trào cách mạng ở địa phương.
Sau ngày đất nước thống nhất, nhằm ghi nhớ tội ác của thực dân Pháp và tưởng niệm những người đã hy sinh, năm 1994 tỉnh Tiền Giang xây dựng bia tưởng niệm tại khu vực bót cũ. Hai mảng phù điêu được chạm nổi tái hiện những hình ảnh đau thương của thời kỳ khủng bố. Ngày 20/7/1994, di tích Bến đò Phú Mỹ được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.
Ngày nay, di tích không chỉ là nơi tưởng niệm mà còn là địa điểm giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ, nhắc nhớ về một giai đoạn lịch sử đầy đau thương nhưng cũng thể hiện ý chí kiên cường của nhân dân địa phương trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.
