DI TÍCH KHU CĂN CỨ TỈNH ỦY SÓC TRĂNG
Đền Tưởng niệm các anh hùng Liệt sỹ trong Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng.
DI TÍCH KHU CĂN CỨ TỈNH ỦY SÓC TRĂNG
Đền Tưởng niệm các anh hùng Liệt sỹ trong Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng.
1. Vị trí địa lý
Di tích Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng nằm trong rừng tràm Mỹ Phước, hiện nay
thuộc ấp Phước An B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng; cách thành phố
Sóc Trăng khoảng 30 km về phía Tây – Nam.
2. Tóm lược lịch sử hình thành
Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp
Năm 1920, khi thực dân Pháp đẩy mạnh công cuộc khai thác tài nguyên của
nước ta, chúng khuyến khích bọn địa chủ người Việt và số quan chức Pháp đầu tư khai
thác. Tại Sóc Trăng, có tên Sừ-Ca-me là địa chủ người Pháp (người dân thường gọi là
Tây mặt đỏ) đến cánh đồng Mỹ Phước bao chiếm đất, bắt nông dân đào thêm nhiều
kênh rạch, trên bờ trồng tràm, nuôi chim, dưới kênh nuôi cá, cấm dân chúng vào rừng,
nếu ai vào sẽ bị bắt, bị đánh đập hoặc tù đày! Rừng tràm Mỹ Phước hình thành từ đó.
Ngày 25/8/1945, nhân dân Sóc Trăng vùng lên khởi nghĩa cướp chính quyền từ
tay thực dân Pháp, để xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân, tên địa chủ người Pháp
bỏ chạy về nước, kể từ đó rừng tràm Mỹ Phước thuộc tài sản chung của nhân dân.
Ngày 23/9/1945, thực dân Pháp lại nổ súng tái chiếm Sài Gòn. Đảng bộ, quân
và dân Sóc Trăng cùng cả nước chuẩn bị mọi mặt cho cuộc kháng chiến chống Pháp.
Rừng tràm Mỹ Phước là một trong những nơi được Tỉnh ủy chọn làm nơi xây dựng
căn cứ địa cách mạng để kháng chiến lâu dài – Nơi đây có địa hình hiểm trở, với tổng
diện tích gần 4.000 ha; có tác dụng ngụy trang, che giấu cho các lực lượng kháng chiến
từ cơ quan lãnh đạo đến các đơn vị vũ trang, còn tạo điều kiện để lực lượng kháng
chiến tổ chức phòng thủ, cũng như thiết lập thế trận tiến công tiêu diệt địch. Với địa
thế hiểm trở, nhiều kênh rạch chằng chịt nên rất thuận lợi để xây dựng căn cứ cách
mạng, tiến thoái dễ dàng, rất phù hợp cho việc phát triển chiến tranh du kích.
Tại rừng tràm Mỹ Phước, lãnh đạo quân và dân Sóc Trăng lập nên nhiều thành
tích vẻ vang; điển hình là chiến dịch Sóc Trăng 1 (tháng 4/1950), Sóc Trăng 2 (tháng
2
5/1951) và nhiều trận càn lớn của địch (1952 - 1953). Những thắng lợi ấy đã góp phần
quan trọng vào thắng lợi chung của chiến trường cả nước.
Từ 26 đến 30/11/1952 tại căn cứ Mỹ Phước. Hội nghị Ban Chấp hành Tỉnh uỷ
mở rộng được triệu tập dưới sự chủ trì của Đồng chí Ngô Tám – Bí thư Tỉnh uỷ. Hội
nghị đã ra nghị quyết nhiều vấn đề quan trọng, trong đó vấn đề trung tâm là: “Thực
hiện phối hợp với chiến trường Thu - Đông 53-54” lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân, toàn
quân thực hiện 4 nhiệm vụ của Bộ Tư lệnh Khu 9 đặt ra là:
- Phát triển và củng cố vùng du kích, vùng địch hậu.
- Tuyên truyền kịp thời những thắng lợi của chiến cuộc Thu - Đông.
- Khoét sâu những sơ hở của địch để phá hoại, tiêu hao, tiêu diệt địch, chú ý ở
vùng địch hậu.
- Xúc tiến gấp công tác dân vận, nông vận lên một bước mới. Xây dựng căn cứ
kháng chiến của Tỉnh thật vững chắc ở Châu Thành (Mỹ Tú). Đẩy mạnh hoạt động du
kích, bảo vệ xóm làng bằng hầm chông, bãi mìn và không ngừng tấn công địch ở các
xã vùng ven thị xã.
Cũng tại hội nghị này Tỉnh ủy còn triển khai Nghị định số 149/NB-52 về chính
sách thuế nông nghiệp trong toàn tỉnh. Cuối năm 1953 tổng kết về công tác này Sóc
Trăng là đơn vị dẫn đầu của Nam Bộ) Hội nghị cũng tiến hành Đại hội bầu Ban Chấp
hành mới, đồng chí Ngô Tám được bầu lại làm Bí thư Tỉnh ủy.
Ngày 16/3/1954 nhận được tin ta đã đánh chiếm hoàn toàn cứ điểm Him Lam,
đồi Độc Lập và đang áp sát vào trung tâm cứ điểm Điện Biên Phủ. Tỉnh đã tổ chức mít
tinh chào mừng chiến thắng ở ngay căn cứ rừng tràm Mỹ Phước với đầy đủ cờ, trống
long trọng dân chúng tham dự rất đông trong không khí hào hứng, phấn khởi chưa từng
có từ trước tới nay.
Có thể nói: Căn cứ Tỉnh uỷ Mỹ Phước – Nơi đứng chân chỉ đạo của Tỉnh uỷ Sóc
trăng - Trung tâm xuất phát điểm của mọi chiến thắng trên các mặt trận: quân sự, chính
trị và kinh tế trong gần suốt thời kỳ 9 năm - đã góp phần quan trọng cùng với cả nước
đánh bại hoàn toàn chủ nghĩa thực dân xâm lược Pháp.
Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ
Từ năm 1955-1960, cán bộ đảng viên xã Mỹ Phước bám rừng tràm để đánh địch.
Ngày 11/3/1960 ta tổ chức nổi dậy khởi nghĩa diệt đồn Trần An.Thời gian này Thường
vụ Tỉnh ủy cũng cử cán bộ căn cứ giữ gìn, bảo vệ rừng tràm cho đến khi cuối năm 1967
đầu năm 1968 Thường vụ Tỉnh ủy quyết định chuyển về huyện Châu Thành để lãnh
đạo, chỉ đạo cuộc tổng tiến công tết Mậu Thân. Rừng tràm Mỹ Phước được thường vụ
chọn làm căn cứ chính thức gồm Văn phòng Tỉnh ủy, điện đài , đài minh ngữ v.v…đặt
tại rừng tràm, từ đó về sau rừng tràm trở thành căn cứ địa cách mạng của Đảng bộ tỉnh
và quân dân Sóc Trăng.
3
Hầm trú ẩn tại di tích Khu Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng
Rừng tràm từ đó trở thành mục tiêu cho những trận càng quét, hàng chục tấn
bom đạn của đế quốc Mỹ trút xuống rừng tràm, nổi bật là cuộc tấn công 31 ngày đêm
của địch vào rừng tràm, từ 8/3-8-4/1972 địch quyết định tiêu diệt cơ quan Thường Trực
Tỉnh ủy, địch sử dụng trên 2000 quân và nhiều tấn bom đạn trút xuống đánh phá, đội
phòng thủ B68 với hơn 20 tay súng đã dũng cảm chống càn, địch bỏ sác nơi đây hơn
200 tên, căn cứ rừng tràm mãi mãi đứng vững .
Hội trường Tỉnh ủy di tích Khu Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng
* Những cuộc hội nghị của Ban Chấp hành Tỉnh ủy Sóc Trăng mang ý nghĩa
tại rừng tràm:
- Cuộc Hội nghị đầu năm 1972 quyết định mở đầu cho tiến công.
- Hội nghị tháng 10/1972 ra Nghị quyết đánh bại kế hoạch bình định của địch
4
- Hội nghị bàn kế hoạch gỡ mảng chuyển vùng tháng 10/1973 nhằm mở rộng
thêm các vùng giải phóng trong tỉnh Sóc Trăng .
- Hội nghị tháng 10/1974 bàn kế hoạch đẩy mạnh tiến công địch chuẩn bị cho
chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử .
- Đầu năm 1975 Hội nghị Ban Chấp hành Tỉnh ủy mở rộng quyết định chiến
dịch Hồ Chí Minh tiến về giải phóng thị xã, góp phần giải phóng hoàn toàn Miền Nam.
Đền Tưởng niệm các anh hùng Liệt sỹ trong Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng.
3. Ý nghĩa lịch sử
Có thể nói khu căn cứ Tỉnh ủy tại rừng tràm Mỹ Phước là nơi bất khả xâm phạm,
giá trị lịch sử thể hiện qua vai trò trong chiến tranh, đã che chở cưu mang Ban Chấp
hành Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng vượt qua muôn vàn khó khăn thử thách trong một thời
gian dài. Các di tích hầm bí mật, hầm tránh pháo, những hố bom, nhà Thường trực, hội
trường, nhà ăn… còn hiện hữu là minh chứng cho tinh thần cách mạng của Ban Chấp
hành Đảng bộ tỉnh Sóc trăng, thể hiện ý chí quyết tâm vượt gian khó để chiến thắng kè
thù.
Phát huy truyền thống yêu nước, bám đất, bám làng, với tinh thần sáng tạo không
ngại hy sinh gian khổ, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ,
trải qua bao mưa bom bão đạn hủy diệt của kẻ thù, Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng vẫn
vững vàng, xứng đáng được ghi tên vào những trang sử vàng trong sự nghiệp đấu tranh
của dân tộc.
Khu căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng tồn tại là một minh chứng lịch sử của tỉnh Đảng
bộ Sóc Trăng, nó khẳng định tình cảm và niềm tin của nhân dân đối với Đảng – Đó là
nguyên nhân của mọi nguyên nhân giúp cho Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng hoàn thành sứ
mệnh lịch sử của mình. Đó là minh chứng hào hùng khẳng định mục tiêu, lý tưởng của
Đảng luôn vì nước vì dân. Là bằng chứng xác thực nhất để giáo dục về truyền thống
cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
5
Giai đoạn sau giải phóng đến nay:
Sau giải phóng, khu căn cứ Tỉnh ủy tại rừng tràm không còn sử dụng và gần như
bị lãng quên. Mãi đến năm 1990 theo yêu cầu và nguyện vọng của nhân dân và các vị
lão thành cách mạng, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Hậu Giang đã chỉ đạo ngành Văn hoá -
thông tin nghiên cứu khảo sát, xác định lại vị trí khu căn cứ Tỉnh uỷ trước kia, các kênh
mương được nạo vét thông thoáng để thuận tiện cho du khách đến thăm.
Khu căn cứ Tỉnh ủy là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia theo Quyết định
số 734/QĐ-BVHTT , ngày 11/6/1992 của Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa,
Thể thao và Du lịch).
Từ đó đến nay, Di tích Khu căn cứ Tỉnh uỷ Sóc Trăng được tiến hành phục dựng
lại một số hạng mục như: Hội trường Tỉnh ủy, nhà thường trực, nhà ăn, hầm trú ẩn, hồ
chứa nước ngọt, một số công sự ngầm… năm 1996 xây dựng thêm một nhà trưng bày
để trưng bày những hiện vật (các loại vũ khí tự tạo, phương tiện thông tin, công cụ chế
tạo vũ khí của công binh xưởng, đồ dùng trong sinh hoạt hàng ngày, các chiến lợi phẩm
thu được của địch, một số hình ảnh tư liệu trong chiến tranh…) để giới thiệu phục vụ
công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống và phục vụ du khách đến tham quan.
Để phát huy giá trị khu di tích này, năm 1998 Sở Văn hoá - Thông tin Sóc Trăng
đã lập dự án tu bổ, tôn tạo thêm cho khu di tích một số công trình mới để di tích ngày
càng khang trang hơn nhằm phục vụ xã hội thiết thực hơn; đồng thời để đáp ứng nhu
cầu phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục truyền thống của địa phương.
Năm 2005 được đầu tư san lấp mặt bằng với tổng diện tích là 22ha và chính thức
khánh thành đưa vào hoạt động ngày 3/2/2009, gồm các hạng mục công trình như:
Cổng tam quan, Nhà bia, Nhà sinh hoạt Văn hóa thanh thiếu niên, Nhà Trưng bày, Nhà
điều hành, Nhà công vụ, Đền tưởng niệm... phục vụ du khách đến tham quan, tìm hiểu
lịch sử của Đảng bộ quân dân Sóc Trăng trong thời kỳ kháng chiến. Nhìn chung, các
hạng mục công trình di tích được phục dựng nguyên trạng, kết hợp một số công trình
6
xây dựng mới đã tôn tạo thêm cho toàn cảnh khu di tích ngày càng khang trang hơn,
đáp ứng được nhu cầu phục vụ cho công tác giáo dục truyền thống và tham quan giải
trí của đông đảo nhân dân trong và ngoài tỉnh; từ đó đến nay, Bảo tàng Tỉnh thường
xuyênphát hoang vệ sinh rừng, quy hoạch trồng thêm cây xanh, phục dựng lại các hạng
mục di tích cũ như: hội trường, nhà ăn, nhà thường trực, các cơ quan, ban ngành thuộc
Tỉnh ủy trước kia.
Hiện nay, di tích Khu Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng gồm có các công trình, cơ sở
vật chất phục vụ khách tham quan như: Cổng tam quan, Nhà bia, Nhà Sinh hoạt Văn
hóa thanh thiếu niên, Nhà Trưng bày, Nhà điều hành, Nhà công vụ, Đền tưởng niệm,
Nhà chờ..., các hạng mục di tích như: Hội trường Tỉnh ủy, Nhà thường trực, Nhà ăn
Tỉnh ủy, các công sự Hầm trú ẩn, Ban giao liên, Ban cơ yếu, Ban kinh tài, Văn phòng
Tỉnh ủy và Chánh Văn phòng Tỉnh ủy...
Hàng năm, Ban Quản lý di tích Khu Căn cứ Tỉnh ủy Sóc Trăng đón tiếp trên 80
đoàn khách với tổng số trên 13.000 lượt, lượng du khách đến tham quan ngày càng
đông, năm sau cao hơn năm trước.
Đông đảo học sinh đến tham quan, tìm hiểu lịch sử tại di tích
Đến với di tích du khách có thể tham quan bằng đường thủy hoặc đường bộ: Với
tuyến đường bộ được chán đal dài khoảng 3,5 km sẽ dẫn du khách tham quan các hạng
mục di tích như: Hội trường Tỉnh ủy, Nhà thường trực, Nhà ăn Tỉnh ủy, các công sự
Hầm trú ẩn, Ban giao liên, Ban cơ yếu, Ban kinh tài, Văn phòng Tỉnh ủy và Chánh Văn
phòng Tỉnh ủy...Đến đây, du khách có thể cảm nhận được không khí khẩn trương và
sự cảnh giác cao độ trong những năm tháng kháng chiến khóc liệt.
